Nhiều người trẻ hiện nay dành nhiều thời gian chuẩn bị cho đám cưới, tài chính hay nhà cửa, nhưng lại bỏ quên một điều quan trọng hơn cả: sức khỏe trước hôn nhân.
Thực tế tại các bệnh viện cho thấy, không ít cặp đôi chỉ phát hiện vô sinh, mắc bệnh truyền nhiễm hoặc mang gen bệnh di truyền sau khi kết hôn, thậm chí sau khi sinh con. Khi đó, những tổn thương không chỉ dừng lại ở vấn đề y tế mà còn kéo theo áp lực tâm lý, gánh nặng kinh tế và nguy cơ đổ vỡ hôn nhân.
Các chuyên gia cho rằng, phần lớn những hệ quả này hoàn toàn có thể được phát hiện sớm nếu các cặp đôi chủ động khám sức khỏe tiền hôn nhân.
WHO: Cứ 6 người thì có 1 người đối mặt với vô sinh
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vô sinh hiện là vấn đề sức khỏe toàn cầu khi cứ 6 người trong độ tuổi sinh sản thì có 1 người từng gặp tình trạng vô sinh hoặc hiếm muộn trong cuộc đời.
WHO cũng cảnh báo nhiều nguyên nhân gây vô sinh đến từ:
- Các bệnh lây truyền qua đường tình dục
- Rối loạn nội tiết
- Viêm nhiễm sinh sản kéo dài
- Những bệnh lý không được phát hiện sớm
- Đáng lo ngại, nhiều bệnh gần như không có triệu chứng trong giai đoạn đầu.
Theo WHO, mỗi ngày thế giới ghi nhận hơn 1 triệu ca mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục mới và phần lớn người bệnh không có biểu hiện rõ ràng.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, các bệnh như lậu, Chlamydia hay giang mai có thể gây:
- Viêm vùng chậu
- Tắc vòi trứng
- Giảm chất lượng tinh trùng
- Vô sinh, hiếm muộn
- Tăng nguy cơ lây nhiễm HIV
Không ít cặp đôi chỉ biết mình có vấn đề sinh sản sau nhiều năm mong con trong áp lực và tuyệt vọng.
Những đứa trẻ sinh ra với bệnh lý di truyền – nỗi đau có thể phòng tránh
Trong số các bệnh lý được cảnh báo hiện nay, Thalassemia (tan máu bẩm sinh) đang được xem là “gánh nặng di truyền” tại Việt Nam.
Theo Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương, Việt Nam hiện có khoảng hơn 12 triệu người mang gen bệnh Thalassemia. Mỗi năm có khoảng 8.000 trẻ sinh ra mắc bệnh tan máu bẩm sinh, trong đó khoảng 2.000 trẻ ở mức độ nặng.
Điều đáng nói, nhiều người mang gen bệnh hoàn toàn khỏe mạnh, không có biểu hiện rõ ràng nên thường không biết mình mang gen di truyền.
Nếu cả vợ và chồng cùng mang gen bệnh, nguy cơ sinh con mắc Thalassemia thể nặng lên tới 25% trong mỗi lần mang thai.
Trẻ mắc bệnh thường phải:
- Truyền máu định kỳ suốt đời
- Dùng thuốc thải sắt liên tục
- Đối mặt với biến chứng tim, gan, nội tiết
- Chậm phát triển thể chất và giảm tuổi thọ
- Nhiều gia đình phải theo con điều trị nhiều năm, gần như gắn bó thường xuyên với bệnh viện và chịu áp lực tài chính kéo dài.
Tại các cơ sở huyết học, không hiếm những trường hợp cha mẹ chỉ phát hiện mình cùng mang gen bệnh sau khi con sinh ra với biểu hiện thiếu máu nặng, phải truyền máu định kỳ từ nhỏ. Điều đáng tiếc là phần lớn các trường hợp này hoàn toàn có thể được phát hiện sớm từ trước hôn nhân thông qua xét nghiệm tầm soát đơn giản.
Các bác sĩ huyết học nhận định, đây là một trong số ít bệnh lý nguy hiểm mà y học hiện đại có thể chủ động phòng ngừa hiệu quả thông qua sàng lọc trước kết hôn và trước mang thai.
Không chỉ là phát hiện bệnh, mà là chuẩn bị cho tương lai
Theo các chuyên gia, mục tiêu lớn nhất của khám sức khỏe tiền hôn nhân không phải để “kiểm tra quá khứ” hay tạo ra sự nghi ngờ trong tình cảm, mà nhằm:
- Đánh giá sức khỏe tổng quát
- Tầm soát bệnh truyền nhiễm
- Phát hiện nguy cơ vô sinh – hiếm muộn
- Sàng lọc bệnh di truyền
- Tư vấn sinh sản an toàn
Đặc biệt, việc đưa tầm soát Thalassemia vào khám tiền hôn nhân đang được nhiều chuyên gia khuyến nghị như một giải pháp quan trọng nhằm giảm số trẻ sinh ra mắc bệnh tan máu bẩm sinh tại Việt Nam.
Chỉ với một số xét nghiệm tương đối đơn giản, các cặp đôi có thể biết được nguy cơ di truyền và được tư vấn hướng sinh sản phù hợp trước khi mang thai.
Bên cạnh đó, việc khám trước hôn nhân còn giúp phát hiện sớm nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến thai kỳ như viêm gan B, HIV, bệnh lý nội tiết hay các bất thường sức khỏe sinh sản ở cả nam và nữ giới.
Chủ động bảo vệ sức khỏe trước khi xây dựng gia đình
Hiện nay, nhiều cơ sở y tế đã triển khai các gói khám tiền hôn nhân theo hướng toàn diện, kết hợp giữa khám sức khỏe tổng quát, tầm soát bệnh truyền nhiễm và đánh giá sức khỏe sinh sản.
Tại Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc, gói khám sức khỏe tiền hôn nhân được xây dựng nhằm hỗ trợ các cặp đôi chủ động kiểm tra sức khỏe trước khi kết hôn và chuẩn bị mang thai.
Danh mục khám bao gồm:
- Xét nghiệm viêm gan B, viêm gan C, HIV, giang mai
- Đánh giá chức năng gan, thận, đường huyết, mỡ máu
- Tổng phân tích máu và nước tiểu
- Siêu âm ổ bụng, điện tim, X-quang ngực
- Khám sức khỏe tổng quát
- Ngoài ra, nữ giới được siêu âm tử cung – buồng trứng để đánh giá sức khỏe sinh sản; nam giới được thực hiện tinh dịch đồ nhằm hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ vô sinh – hiếm muộn.
Theo BS. CKII. Nguyễn Văn Huy – Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc, nhiều cặp đôi trẻ hiện nay xem khám tiền hôn nhân như một bước chuẩn bị văn minh trước khi xây dựng gia đình, tương tự như chuẩn bị tài chính hay kế hoạch sinh con.
“Điều quan trọng nhất của khám tiền hôn nhân không phải là phát hiện bệnh nặng, mà là giúp các cặp đôi hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình để chủ động bảo vệ hạnh phúc gia đình và sức khỏe thế hệ tương lai”. bác sĩ Huy chia sẻ.
Trong bối cảnh nhiều bệnh lý di truyền và vấn đề sức khỏe sinh sản đang có xu hướng gia tăng, khám sức khỏe tiền hôn nhân được xem là một trong những giải pháp quan trọng giúp các cặp đôi bước vào hôn nhân với sự chuẩn bị đầy đủ và chủ động hơn.
