CVCM: Ths Dinh dưỡng. Khổng Thị Thuý Lan, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc.

Trong điều trị người bệnh nặng, bên cạnh các biện pháp chuyên môn như dùng thuốc, hỗ trợ hô hấp hay can thiệp hồi sức tích cực, dinh dưỡng lâm sàng ngày càng được khẳng định là một yếu tố then chốt, góp phần quyết định đến tiến triển và tiên lượng bệnh. Thực tế cho thấy, suy dinh dưỡng không chỉ làm suy giảm miễn dịch mà còn kéo dài thời gian điều trị, gia tăng biến chứng và nguy cơ tử vong.

Một trường hợp điển hình gần đây là người bệnh N.V. L (67 tuổi), nhập viện trong tình trạng đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) bội nhiễm, kèm theo suy tim không đặc hiệu. Khi vào viện, người bệnh có thể trạng suy kiệt nghiêm trọng với cân nặng chỉ 33kg, chiều cao 165cm, BMI 12,1kg/m², lớp mỡ dười da <5mm, MUAC (chu vi vòng cánh tay giữa)16,5cm, đánh giá dinh dưỡng bằng phương pháp: Đánh giá nhanh tổng thể tình trạng dinh dưỡng theo chủ quan (SGA- Subjective global assessment of nutritional status) cho tình trạng dinh dưỡng SGA-C; ăn uống chậm tiêu, dịch tồn dư 250ml, mất trương lực cơ rõ rệt, gần như không thể vận động, sinh hoạt phụ thuộc hoàn toàn vào sự hỗ trợ của nhân viên y tế và người nhà.

Nhận định đây là trường hợp suy dinh dưỡng nặng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hồi phục, các bác sĩ đã phối hợp chặt chẽ với chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng để xây dựng phác đồ can thiệp dinh dưỡng cá thể hóa. Người bệnh được đánh giá toàn diện về nhu cầu năng lượng, tình trạng chuyển hóa, chức năng tiêu hóa, từ đó thiết lập chế độ ăn phù hợp, đảm bảo cung cấp đầy đủ năng lượng, protein, vi chất cần thiết, đồng thời dễ hấp thu và phù hợp với tình trạng bệnh lý nền.

Sau 2 tuần can thiệp tích cực, kết quả ghi nhận sự cải thiện rõ rệt: người bệnh ăn tiêu hóa tốt, không còn dịch dạ dày tồn dư, tăng 3kg, tình trạng cơ lực được cải thiện đáng kể, có thể tự nhấc chân tay, cử động linh hoạt hơn, tinh thần cũng dần ổn định. Đây là bước tiến quan trọng, tạo tiền đề thuận lợi cho các biện pháp điều trị tiếp theo phát huy hiệu quả.

Theo các chuyên gia, ở người bệnh nặng, đặc biệt là các bệnh lý mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hay suy tim, nhu cầu năng lượng thường tăng cao trong khi khả năng ăn uống lại suy giảm. Nếu không được can thiệp kịp thời, người bệnh rất dễ rơi vào vòng xoắn bệnh lý: suy dinh dưỡng – giảm miễn dịch – nhiễm trùng – kéo dài điều trị. Do đó, can thiệp dinh dưỡng sớm, đúng và đủ không chỉ giúp cải thiện thể trạng mà còn góp phần rút ngắn thời gian nằm viện, giảm chi phí điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Trường hợp của người bệnh N.V. L là minh chứng rõ nét cho vai trò không thể thay thế của dinh dưỡng trong điều trị toàn diện. Từ một thể trạng suy kiệt, mất khả năng vận động, người bệnh đã từng bước phục hồi nhờ sự phối hợp hiệu quả giữa điều trị chuyên môn và chăm sóc dinh dưỡng.

Trong bối cảnh y học hiện đại, dinh dưỡng không còn là yếu tố “hỗ trợ” đơn thuần mà đã trở thành một phần không thể thiếu trong phác đồ điều trị. Việc nâng cao nhận thức về vai trò của dinh dưỡng, đồng thời triển khai các chương trình can thiệp dinh dưỡng bài bản, khoa học sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị và mang lại cơ hội sống tốt hơn cho người bệnh nặng.