*CVCM: ThS.BS. Nguyễn Thị Sinh – Phó trưởng khoa Cơ xương khớp

Loãng xương là tình trạng suy giảm mật độ và cấu trúc của xương, khiến xương trở nên giòn, yếu và dễ gãy ngay cả khi chỉ va chạm nhẹ hoặc té ngã. Đây là bệnh lý tiến triển âm thầm, thường không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi xảy ra gãy xương, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống.

Đáng lo ngại hiện nay, bên cạnh các nguyên nhân thường gặp như tuổi cao hay mãn kinh, loãng xương thứ phát do sử dụng thuốc kéo dài, đặc biệt là lạm dụng corticoid đang ngày càng phổ biến, trở thành một vấn đề đáng báo động trong cộng đồng.

Thực trạng loãng xương hiện nay

Hiện nay, loãng xương không còn là bệnh lý chỉ gặp ở người cao tuổi mà đang có xu hướng trẻ hóa và gia tăng nhanh trong cộng đồng. Sự gia tăng các bệnh lý mạn tính như tim mạch, nội tiết – chuyển hóa, thần kinh,… kéo theo việc sử dụng thuốc điều trị kéo dài đã làm cho nguy cơ loãng xương xuất hiện sớm hơn và âm thầm hơn.

Đáng chú ý, nhiều trường hợp loãng xương hiện nay liên quan trực tiếp đến việc dùng thuốc, đặc biệt là các thuốc chống đông, chống động kinh, thuốc điều trị Parkinson và nhất là lạm dụng corticoid trong điều trị nhiều bệnh lý khác nhau. Không ít người bệnh tự ý dùng corticoid trong thời gian dài mà không được theo dõi mật độ xương, dẫn đến tình trạng loãng xương tiến triển nhanh và chỉ được phát hiện khi đã xảy ra gãy xương.

Bên cạnh yếu tố thuốc, lối sống ít vận động, làm việc trong nhà nhiều, ít tiếp xúc ánh nắng, chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ loãng xương. Thực tế ghi nhận, số người đến khám và được chẩn đoán loãng xương ngày càng tăng, chiếm khoảng 20% tổng số người bệnh đến khám chuyên khoa Cơ xương khớp.

Loãng xương thứ phát – mối nguy tiềm ẩn từ việc dùng thuốc

Loãng xương được chia thành loãng xương nguyên phát và loãng xương thứ phát.

Trong đó, loãng xương nguyên phát bao gồm loãng xương sau mãn kinh ở phụ nữ do suy giảm estrogen và loãng xương tuổi già do quá trình tạo xương suy giảm theo thời gian.

Ngược lại, loãng xương thứ phát xuất hiện ở những người có bệnh lý nền hoặc yếu tố nguy cơ kèm theo, đặc biệt là:

• Các bệnh về dinh dưỡng, nội tiết, chuyển hóa như suy dinh dưỡng, rối loạn hấp thu, đái tháo đường, cường giáp (Basedow), suy giảm hormon sinh dục
• Các bệnh xương khớp mạn tính như viêm khớp dạng thấp, gút, bất động chi kéo dài
• Sử dụng kéo dài các thuốc như thuốc chống đông, thuốc chống động kinh, thuốc điều trị Parkinson
• Và đặc biệt là lạm dụng thuốc corticoid để điều trị nhiều bệnh lý khác nhau

Corticoid là nhóm thuốc được sử dụng rộng rãi trong điều trị viêm, dị ứng, bệnh tự miễn… Tuy nhiên, việc dùng thuốc kéo dài, không đúng chỉ định hoặc tự ý sử dụng có thể làm tăng quá trình hủy xương, giảm hấp thu canxi và dẫn đến loãng xương nhanh chóng, ngay cả ở người còn tương đối trẻ.

Những triệu chứng âm thầm của loãng xương

Ở một số trường hợp, các biểu hiện ban đầu của loãng xương thường không đặc hiệu và dễ bị bỏ qua. Người bệnh có thể cảm thấy đau mỏi lưng nhẹ, mỏi xương khớp thoáng qua hoặc giảm sức bền khi vận động, nhưng những dấu hiệu này thường được cho là do tuổi tác, lao động nặng hoặc thoái hóa thông thường.

• Gãy lún cột sống do giảm mật độ xương, gây đau lưng, giảm chiều cao dần, thay đổi tư thế, gù lưng và dáng đi khom.
• Đau nhức xương kéo dài: cảm giác mỏi dọc các xương dài, đau âm ỉ, có thể lan tỏa, đôi khi như kim chích.
• Đau tại các vùng chịu lực như cột sống, thắt lưng, xương chậu, xương hông, đầu gối; cơn đau tăng khi vận động, đứng hoặc ngồi lâu và giảm khi nghỉ ngơi.
• Hạn chế vận động do đau cột sống và chèn ép thần kinh: đau tăng khi thay đổi tư thế đột ngột, cúi gập hoặc xoay người, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
• Thường đi kèm các bệnh mạn tính ở tuổi trung niên và cao tuổi như thoái hóa khớp, giãn tĩnh mạch, tăng huyết áp, làm triệu chứng dễ bị nhầm lẫn.

Điều trị loãng xương theo hướng cá thể hóa tại Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc

Hiện nay, việc điều trị loãng xương được thực hiện theo hướng cá thể hóa, căn cứ vào mức độ loãng xương trên kết quả đo mật độ xương, tình trạng gãy xương, các yếu tố nguy cơ và bệnh lý đi kèm để xây dựng phác đồ phù hợp cho từng người bệnh.

Các phương pháp điều trị loãng xương hiện nay bao gồm bổ sung canxi kết hợp vitamin D, sử dụng thuốc chống hủy xương đường uống hoặc thuốc chống hủy xương đường tiêm, truyền tĩnh mạch nhằm làm chậm quá trình mất xương và giảm nguy cơ gãy xương.

Tại Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc, khoa Cơ xương khớp đã chủ động triển khai đầy đủ các phương pháp điều trị loãng xương, trong đó nổi bật là thuốc chống hủy xương đường tiêm, truyền tĩnh mạch 1 năm một lần, kết hợp bổ sung canxi và vitamin D. Phương pháp này mang lại hiệu quả ổn định, thuận tiện cho người bệnh và được bảo hiểm y tế chi trả, giúp giảm gánh nặng chi phí và tăng khả năng tuân thủ điều trị.

Đặc biệt, với các trường hợp gãy xẹp đốt sống do loãng xương, Bệnh viện phối hợp chặt chẽ giữa khoa Cơ xương khớp và Ngoại Thần kinh để thực hiện bơm cement sinh học tạo hình thân đốt sống, giúp giảm đau nhanh, cải thiện vận động và an toàn cho người bệnh.

Phòng ngừa loãng xương – đừng để đến khi gãy xương mới phát hiện

Phòng ngừa loãng xương cần được thực hiện sớm và lâu dài, bắt đầu từ lối sống, dinh dưỡng đến việc theo dõi sức khỏe định kỳ. Các biện pháp chính bao gồm:

• Tuân thủ chỉ định của bác sĩ khi sử dụng corticoid và các thuốc điều trị mạn tính
• Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, giàu canxi và vitamin D
• Tăng cường vận động, luyện tập phù hợp với độ tuổi và thể trạng
• Bổ sung canxi và vitamin D theo hướng dẫn của bác sĩ
• Đo mật độ xương định kỳ 1–2 năm/lần, đặc biệt ở phụ nữ trên 45 tuổi, phụ nữ sau mãn kinh và những người có bệnh lý hoặc đang sử dụng thuốc làm tăng nguy cơ loãng xương

Loãng xương là bệnh lý tiến triển âm thầm nhưng để lại hậu quả nặng nề nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời. Khi có các yếu tố nguy cơ hoặc biểu hiện nghi ngờ, người dân nên chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, tư vấn và theo dõi sức khỏe xương một cách toàn diện. 

Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc với đội ngũ chuyên môn và hệ thống trang thiết bị hiện đại luôn sẵn sàng đồng hành cùng người dân trong công tác tầm soát, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý cơ xương khớp, góp phần bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng.