**CVCM: ThS.BS Vũ Phương Thảo – Khoa Thần kinh tâm thần

Mất ngủ, đau đầu, mệt mỏi, lo âu, giảm tập trung… đôi khi không chỉ là biểu hiện của áp lực nhất thời. Đó có thể là những tín hiệu cho thấy cơ thể và tinh thần đang cần được lắng nghe, thăm khám và chăm sóc đúng cách.

Sức khỏe tinh thần không phải là vấn đề xa lạ

Nhiều người vẫn nghĩ sức khỏe tâm thần chỉ liên quan đến những trường hợp bệnh lý nặng. Chính suy nghĩ này khiến không ít người ngại chia sẻ, sợ bị đánh giá hoặc chậm tìm kiếm sự hỗ trợ khi có dấu hiệu bất ổn.

Thực tế, những biểu hiện như căng thẳng kéo dài, lo âu, mất ngủ, mệt mỏi, giảm tập trung, dễ cáu gắt hoặc cảm giác kiệt sức đều là những tín hiệu cần được quan tâm. Các tình trạng này có thể xảy ra với bất kỳ ai, đặc biệt khi cơ thể và tinh thần phải chịu áp lực trong thời gian dài.

ThS.BS Vũ Phương Thảo chia sẻ: “Sức khỏe tâm thần không phải là vấn đề xa lạ. Đây là một phần rất quan trọng của sức khỏe tổng thể, liên quan đến cách chúng ta suy nghĩ, cảm nhận, ứng phó với áp lực và duy trì các hoạt động trong cuộc sống hằng ngày.”

Từ thực tế thăm khám, bác sĩ cho biết có nhiều người bệnh đến viện vì mất ngủ, đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, giảm trí nhớ hoặc khó tập trung. Khi được khai thác kỹ hơn, một số trường hợp có liên quan đến căng thẳng, lo âu, rối loạn giấc ngủ hoặc áp lực kéo dài.

Khi cơ thể “lên tiếng” thay cho tinh thần

Cơ thể và tinh thần luôn có mối liên hệ chặt chẽ. Khi một người căng thẳng, lo âu hoặc chịu áp lực kéo dài, hệ thần kinh cũng có thể bị ảnh hưởng. Lúc này, cơ thể có thể xuất hiện các biểu hiện như mất ngủ, ngủ không sâu giấc, đau đầu, đau căng vùng đầu, hồi hộp, mệt mỏi, giảm tập trung, giảm trí nhớ hoặc cảm giác không còn nhiều năng lượng như trước.

Điều đáng chú ý là không phải ai cũng nói ra rằng mình đang căng thẳng hay bất ổn về tinh thần. Nhiều người chỉ mô tả bằng các triệu chứng cơ thể: đau đầu kéo dài, ngủ rất kém, hay mệt, khó tập trung, hồi hộp, lo lắng. Nếu các biểu hiện này chỉ xuất hiện thoáng qua, có thể liên quan đến căng thẳng nhất thời. Nhưng nếu kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc, học tập thì không nên chủ quan.

“Lắng nghe cơ thể” vì vậy không phải là điều xa xôi, mà bắt đầu từ việc nhận ra những thay đổi bất thường của chính mình: ngủ kém hơn, dễ mệt hơn, khó tập trung hơn, dễ cáu gắt hơn hoặc không còn hứng thú với những hoạt động thường ngày.

Khi nào cần đi khám?

Một trong những vấn đề thường gặp là người bệnh tự chịu đựng quá lâu. Có người mất ngủ nhiều tuần, ban ngày mệt mỏi, giảm tập trung, làm việc kém hiệu quả. Có người đau đầu lặp đi lặp lại, tự uống thuốc giảm đau nhiều lần nhưng triệu chứng vẫn tái diễn. Cũng có người luôn trong trạng thái hồi hộp, lo âu, dễ cáu gắt nhưng lại nghĩ đó chỉ là do áp lực cuộc sống.

Người dân nên đi khám khi các biểu hiện như mất ngủ, đau đầu, chóng mặt, lo âu, mệt mỏi, giảm trí nhớ hoặc khó tập trung kéo dài nhiều ngày, tái diễn nhiều lần, hoặc bắt đầu ảnh hưởng rõ đến công việc, học tập, sinh hoạt và các mối quan hệ.

Đặc biệt, cần thăm khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau đầu dữ dội, đau đầu tăng dần, đau đầu kèm buồn nôn, nôn, yếu tay chân, nói khó, méo miệng, co giật hoặc rối loạn ý thức. Với người cao tuổi, người có bệnh lý nền, người từng đột quỵ hoặc có bệnh lý thần kinh, những thay đổi về giấc ngủ, trí nhớ, cảm xúc và hành vi càng cần được quan tâm.

Bác sĩ khuyến cáo người bệnh không nên tự ý dùng thuốc ngủ, thuốc an thần hoặc thuốc giảm đau kéo dài khi chưa có chỉ định. Việc tự dùng thuốc có thể làm che lấp triệu chứng, gây lệ thuộc thuốc, dùng sai liều hoặc bỏ sót nguyên nhân bệnh lý. Thăm khám đúng lúc giúp bác sĩ đánh giá toàn diện, phân biệt nguyên nhân do bệnh lý thần kinh, rối loạn giấc ngủ, căng thẳng, lo âu hay các vấn đề sức khỏe khác, từ đó có hướng tư vấn và điều trị phù hợp.

Lắng nghe đúng cách để người bệnh không đơn độc

Với người đang gặp vấn đề về sức khỏe tinh thần, sự đồng hành của gia đình, người thân, bạn bè và những người xung quanh có ý nghĩa rất quan trọng. Trước hết, cần quan sát những thay đổi bất thường như mất ngủ, mệt mỏi kéo dài, dễ cáu gắt, thu mình, giảm giao tiếp, giảm tập trung hoặc không còn hứng thú với các hoạt động thường ngày.

Khi người bệnh chia sẻ, điều cần nhất là lắng nghe một cách bình tĩnh, không phán xét, không phủ nhận cảm xúc. Những câu nói như “có gì đâu”, “đừng nghĩ nữa”, “cố lên là được” đôi khi xuất phát từ ý tốt nhưng có thể khiến người bệnh cảm thấy không được thấu hiểu và càng khó mở lòng hơn.

Thay vào đó, người thân nên tạo cảm giác an toàn để người bệnh có thể nói ra điều mình đang trải qua; động viên bằng thái độ nhẹ nhàng, kiên nhẫn và tôn trọng. Nếu các biểu hiện kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập, công việc hoặc các mối quan hệ, nên khuyến khích người bệnh đi khám và đồng hành cùng họ trong quá trình thăm khám, điều trị.

Chăm sóc sức khỏe tinh thần là chăm sóc sức khỏe toàn diện

Sức khỏe tinh thần và sức khỏe thể chất luôn gắn bó chặt chẽ. Khi căng thẳng, lo âu hoặc mất ngủ kéo dài, người bệnh có thể xuất hiện đau đầu, mệt mỏi, giảm tập trung, suy giảm trí nhớ hoặc khó kiểm soát cảm xúc. Ngược lại, các vấn đề sức khỏe cơ thể, đặc biệt là bệnh lý thần kinh, bệnh mạn tính hoặc sau những biến cố sức khỏe cũng có thể ảnh hưởng đến tinh thần và chất lượng cuộc sống.

ThS.BS Vũ Phương Thảo nhấn mạnh: “Việc đi khám không phải là điều đáng ngại, mà là cách chủ động lắng nghe cơ thể, thấu hiểu những bất ổn của bản thân và bảo vệ sức khỏe một cách toàn diện hơn.”

Tại Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc, người dân có thể được thăm khám, tư vấn và đánh giá các biểu hiện như mất ngủ, đau đầu, căng thẳng, lo âu, suy giảm trí nhớ hoặc các vấn đề sức khỏe đi kèm. Từ đó, bác sĩ sẽ đưa ra hướng theo dõi, điều trị hoặc hỗ trợ phù hợp với từng trường hợp.

Lắng nghe cơ thể, thấu hiểu tinh thần và tìm kiếm sự hỗ trợ đúng lúc là cách mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe của mình. Khi những bất ổn được nhận diện sớm, người bệnh sẽ có thêm cơ hội được tư vấn, điều trị, đồng hành và chăm sóc kịp thời, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.