CVCM: BSCKII. Nguyễn Thị Hoan, Trưởng khoa Nhi

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính có khả năng lây lan rất nhanh, đặc biệt trong môi trường sinh hoạt tập trung như trường học, nhà trẻ. Ở trẻ nhỏ, cúm A không đơn thuần chỉ gây sốt, ho hay mệt mỏi thông thường mà có thể nhanh chóng tiến triển thành viêm phổi và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

Trước tình hình số lượng bệnh nhi mắc cúm A phải nhập viện gia tăng nhanh chóng tại Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc thời gian gần đây, các bậc phụ huynh cần hết sức cảnh giác, chủ động phòng bệnh và nắm rõ các dấu hiệu cảnh báo chuyển nặng ở trẻ.

Số trẻ nhập viện vì cúm A tăng rõ rệt

Theo ghi nhận từ Khoa Nhi – Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc, số lượng bệnh nhi mắc cúm A cần điều trị nội trú thời gian qua tăng mạnh. Nếu như trước đây, khoa chỉ ghi nhận khoảng 5- 10 trường hợp/tuần thì hiện nay, trung bình mỗi ngày có đến 8 – 12 trẻ nhập viện.

Ước tính mỗi tuần có khoảng 50 – 80 bệnh nhi mắc cúm A phải điều trị nội trú, cao gấp nhiều lần so với giai đoạn trước. Sự gia tăng đột biến này cho thấy dịch cúm A đang diễn biến phức tạp và là mối lo ngại trực tiếp đối với sức khỏe trẻ nhỏ.

Cúm A do các chủng virus cúm A gây ra, lây truyền chủ yếu qua giọt bắn và dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Ngoài ra, virus còn có thể lây gián tiếp qua đồ chơi, bề mặt vật dụng nhiễm virus khi trẻ chạm tay vào rồi đưa lên mắt, mũi, miệng. Do đó, môi trường học đường và gia đình rất dễ trở thành ổ lây nhiễm diện rộng.

Nhận biết sớm dấu hiệu và cảnh giác với biến chứng nguy hiểm của cúm A

Cúm A thường khởi phát đột ngột với các biểu hiện điển hình:

 – Sốt, ớn lạnh;

 – Ho, đau họng, sổ mũi, nghẹt mũi;

 – Đau đầu, đau mỏi cơ thể, mệt mỏi rã rời;

 – Ở trẻ nhỏ: Quấy khóc, lười vận động, bỏ bú, ăn uống kém, nôn trớ hoặc tiêu chảy.

Các triệu chứng ban đầu rất dễ nhầm lẫn với cảm lạnh thông thường. Do đó, phụ huynh không nên tự chẩn đoán tại nhà mà cần đưa trẻ đi khám để được bác sĩ đánh giá lâm sàng và chỉ định xét nghiệm xác định.

Mặc dù phần lớn trẻ có thể hồi phục sau 5 – 7 ngày, nhưng bệnh vẫn có thể biến chứng nặng thành viêm phổi, suy hô hấp… Ba mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay khi xuất hiện các triệu chứng:

 – Về hô hấp: Khó thở, thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, tím tái môi hoặc đầu móng tay;

 – Về thần kinh & ý thức: Co giật, li bì, khó đánh thức, quấy khóc không thể dỗ dành;

 – Về tuần hoàn & toàn thân: Bỏ uống/bỏ bú, tiểu rất ít, có dấu hiệu mất nước (mắt hõm, môi khô, khóc không nước mắt);

 – Dấu hiệu tái sốt/nặng lên: Sốt cao kéo dài không hạ, hoặc trẻ đã hạ sốt nhưng sau đó sốt tái phát trở lại kèm theo ho và mệt mỏi tăng lên.

Trẻ dưới 5 tuổi, trẻ có bệnh lý nền mạn tính (hen phế quản, tim bẩm sinh, bệnh thận…) hoặc suy giảm miễn dịch cần được theo dõi đặc biệt sát sao và đưa đi cơ sở y tế sớm ngay khi nghi ngờ mắc bệnh.

Điều trị đúng cách, tránh những sai lầm khi chăm sóc trẻ

Khi chăm sóc trẻ mắc cúm A tại nhà, việc tuân thủ chỉ định y khoa là yếu tố quyết định giúp trẻ nhanh phục hồi và tránh biến chứng:

 – Chăm sóc hỗ trợ: Cho trẻ nghỉ ngơi trong phòng thông thoáng, bổ sung nhiều nước (nước lọc, oresol, nước trái cây), chia nhỏ bữa ăn dinh dưỡng và theo dõi sát thân nhiệt, nhịp thở;

 – Thuốc kháng virus (Tamiflu…): Chỉ sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ. Thuốc phát huy hiệu quả tốt nhất khi dùng sớm trong những ngày đầu khởi phát bệnh. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua và cho trẻ dùng thuốc kháng virus;

 – Không tự ý dùng kháng sinh: Virus cúm không bị tiêu diệt bởi kháng sinh. Kháng sinh chỉ được dùng khi bác sĩ chẩn đoán có bội nhiễm vi khuẩn. Việc tự ý phối hợp nhiều loại thuốc cảm, thuốc hạ sốt quá liều có thể gây ngộ độc và hại gan, thận của trẻ.

BSCKII. Nguyễn Thị Hoan, Trưởng khoa Nhi khuyến cáo:  “Phụ huynh tuyệt đối không chủ quan khi trẻ sốt cao liên tục hoặc có biểu hiện bất thường về hô hấp. Việc theo dõi sát diễn biến lâm sàng và tuân thủ đúng phác đồ điều trị của bác sĩ là chìa khóa vàng giúp trẻ vượt qua bệnh an toàn.”

Chủ động phòng cúm A, bảo vệ sức khỏe trẻ em

Để bảo vệ sức khỏe cho trẻ và cộng đồng, Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc khuyến cáo phụ huynh chủ động thực hiện các biện pháp sau:

 – Tiêm vắc-xin cúm hàng năm: Đây là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên đã có thể tiêm phòng vắc-xin cúm định kỳ theo khuyến cáo của bác sĩ;

 – Vệ sinh cá nhân sạch sẽ: Rèn luyện cho trẻ thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng/mũi khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung đồ dùng cá nhân (cốc, khăn mặt, thìa, đồ chơi…);

 – Môi trường sống thông thoáng: Thường xuyên lau chùi các bề mặt tiếp xúc (tay nắm cửa, đồ chơi), giữ nhà cửa và lớp học thông thoáng;

 – Cách ly hợp lý: Cho trẻ nghỉ học và nghỉ ngơi tại nhà khi có biểu hiện nghi ngờ mắc cúm để tránh lây nhiễm cho các bạn;

 – Theo dõi và thăm khám kịp thời: Chủ động đưa trẻ đi khám sớm tại cơ sở y tế, không tự ý kéo dài thời gian điều trị tại nhà khi tình trạng trẻ không cải thiện.

Phát hiện sớm, chăm sóc đúng cách và chủ động phòng ngừa là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe trẻ em, hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ lây lan cúm A trong gia đình, trường học và cộng đồng.