Nhiều bệnh lý nguy hiểm như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hay ung thư thường diễn tiến âm thầm trong thời gian dài mà không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng. Thực tế, nhiều người chỉ phát hiện bệnh sau cơn đột quỵ đầu tiên, một cơn đau tim hoặc khi ung thư đã ở giai đoạn muộn. Chủ động khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc sớm là giải pháp hiệu quả để giảm nguy cơ biến chứng và tử vong do bệnh không lây nhiễm.

Nhiều người vẫn có thói quen chỉ đi khám khi cơ thể xuất hiện đau đớn, mệt mỏi hoặc các triệu chứng bất thường ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, thực tế tại các cơ sở y tế cho thấy không ít trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi biến chứng đã xảy ra hoặc bệnh đã bước sang giai đoạn muộn.

Tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, ung thư hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có thể âm thầm tiến triển trong nhiều năm mà gần như không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng. Khi các triệu chứng xuất hiện cũng là lúc bệnh có thể đã gây ra những tổn thương nghiêm trọng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy thận, suy tim hoặc ung thư giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn, tốn kém và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.

Chính những bệnh lý tiến triển âm thầm này thuộc nhóm bệnh không lây nhiễm – nhóm bệnh đang trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong tại Việt Nam cũng như trên thế giới.

Bệnh không lây nhiễm là gì?

Bệnh không lây nhiễm là nhóm bệnh không lây truyền từ người sang người, thường diễn tiến kéo dài và có mối liên quan chặt chẽ với lối sống, chế độ dinh dưỡng, môi trường sống và yếu tố di truyền.

Nhóm bệnh này bao gồm:

🫀 Tăng huyết áp và các bệnh tim mạch.

🩸 Đái tháo đường.

🫁 Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).

🎗️ Các bệnh ung thư phổ biến như ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư đại trực tràng, ung thư gan…

Theo các thống kê y tế, bệnh không lây nhiễm hiện chiếm khoảng 70–80% gánh nặng tử vong tại Việt Nam. Đáng chú ý, khoảng một nửa số người mắc tăng huyết áp không biết mình đang mang bệnh cho đến khi xuất hiện biến chứng nguy hiểm.

Điều đáng lo ngại là phần lớn các bệnh lý này hoàn toàn có thể được kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện từ sớm và theo dõi đúng cách. Đây cũng chính là lý do các chuyên gia y tế luôn nhấn mạnh vai trò của khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc chủ động.

Chuyên gia khuyến cáo: Đừng đợi có triệu chứng mới đi khám

Theo BSCKII Nguyễn Văn Huy – Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc:

“Phần lớn các bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hay rối loạn chuyển hóa đều có thể được phát hiện từ rất sớm thông qua khám sức khỏe định kỳ và các xét nghiệm đơn giản. Người dân không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám bởi khi đó bệnh có thể đã gây ra những tổn thương không thể hồi phục.”

Theo các chuyên gia, việc thay đổi tư duy từ “có bệnh mới khám” sang “khám để phòng bệnh” là một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp giảm nguy cơ tử vong và tàn phế do bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng.

Vì sao cần khám sớm bệnh không lây nhiễm?

Khám sàng lọc định kỳ không chỉ giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm mà còn giúp nhận diện các yếu tố nguy cơ ngay cả khi cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh.

Việc khám sớm mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

✅ Phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn chưa có triệu chứng.

✅ Điều trị kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

✅ Giảm chi phí điều trị và thời gian nằm viện.

✅ Duy trì khả năng lao động và chất lượng cuộc sống.

✅ Tăng cơ hội điều trị thành công đối với nhiều bệnh lý, đặc biệt là ung thư.

Nhiều nghiên cứu đã cho thấy việc kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu có thể làm giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim và tử vong sớm.

Vậy một buổi khám sàng lọc bệnh không lây nhiễm thường bao gồm những gì?

Một buổi khám sức khỏe định kỳ thường không mất quá nhiều thời gian nhưng có thể giúp phát hiện sớm nhiều bệnh lý nguy hiểm thông qua các kiểm tra cơ bản và cần thiết như:

🔹 Đo huyết áp để phát hiện tăng huyết áp.

🔹 Xét nghiệm đường máu nhằm phát hiện tiền đái tháo đường và đái tháo đường.

🔹 Kiểm tra mỡ máu để đánh giá nguy cơ bệnh tim mạch.

🔹 Điện tim nhằm phát hiện sớm các rối loạn tim mạch.

🔹 Chụp X-quang phổi hoặc các thăm dò chuyên sâu đối với người có yếu tố nguy cơ.

🔹 Tầm soát ung thư phù hợp với độ tuổi, giới tính và tiền sử gia đình.

Việc phát hiện sớm giúp người bệnh có cơ hội điều chỉnh lối sống, điều trị kịp thời và ngăn ngừa biến chứng ngay từ khi bệnh còn ở giai đoạn rất sớm.

Ai nên chủ động đi khám sàng lọc?

Bệnh không lây nhiễm hiện đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, xuất hiện ngày càng nhiều ở nhóm tuổi lao động do chế độ ăn uống chưa hợp lý, ít vận động và áp lực cuộc sống kéo dài.

Vì vậy, việc khám sàng lọc được khuyến nghị đối với:

✅ Người từ 40 tuổi trở lên.

✅ Người từ 30–39 tuổi có các yếu tố nguy cơ.

✅ Người có tiền sử gia đình mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch hoặc ung thư.

✅ Người thừa cân, béo phì hoặc vòng bụng tăng.

✅ Người làm việc văn phòng, ít vận động trong thời gian dài.

✅ Người hút thuốc lá hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia.

✅ Người thường xuyên căng thẳng, áp lực trong công việc và cuộc sống.

Người dân cần chuẩn bị gì khi đi khám?

Để kết quả sàng lọc đạt độ chính xác cao, người dân nên:

✔ Khám sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm một lần hoặc theo khuyến cáo của bác sĩ.

✔ Mang theo các kết quả khám và thuốc đang sử dụng nếu có.

✔ Nhịn ăn trước khi thực hiện một số xét nghiệm máu theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

✔ Trao đổi đầy đủ với bác sĩ về tiền sử bệnh cá nhân và gia đình để được tư vấn các danh mục tầm soát phù hợp.

Người dân có thể chủ động thăm khám ở đâu?

Nhằm hỗ trợ người dân phát hiện sớm và quản lý hiệu quả các bệnh không lây nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc triển khai hoạt động khám, sàng lọc và tư vấn đối với các bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và một số bệnh ung thư phổ biến.

Tùy theo độ tuổi, giới tính, tiền sử bệnh lý và các yếu tố nguy cơ của từng người, bác sĩ sẽ tư vấn các danh mục kiểm tra phù hợp nhằm phát hiện sớm bất thường và xây dựng kế hoạch theo dõi, điều trị hoặc quản lý lâu dài khi cần thiết.

Việc chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ không chỉ giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm mà còn tạo cơ hội để điều chỉnh lối sống, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và hạn chế những biến chứng nghiêm trọng trong tương lai.

Nhiều bệnh không lây nhiễm không thể phòng tránh hoàn toàn nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện từ sớm. Đừng chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám. Một buổi kiểm tra sức khỏe hôm nay có thể giúp phòng tránh những biến cố sức khỏe nghiêm trọng trong tương lai, bảo vệ sức khỏe của bản thân và mang lại sự an tâm cho cả gia đình.