CVCM: BSCKII. Trần Văn Hà – Trưởng khoa Mắt bán phần sau
Không còn là vấn đề riêng của học sinh cấp 2 hay cấp 3, cận thị học đường đang xuất hiện ngày càng sớm ở trẻ em Việt Nam. Tại nhiều cơ sở nhãn khoa, số trẻ tiểu học đến khám vì nhìn mờ, mỏi mắt, giảm thị lực tăng mạnh trong những năm gần đây, đặc biệt sau giai đoạn học trực tuyến và sử dụng thiết bị điện tử kéo dài.
Các chuyên gia cảnh báo, việc trẻ tiếp xúc điện thoại, máy tính bảng quá sớm, học tập cường độ cao trong thời gian dài và thiếu hoạt động ngoài trời đang khiến cận thị trở thành một vấn đề sức khỏe đáng lo ngại.
Tỷ lệ cận thị ở trẻ em đang tăng nhanh
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cận thị đang gia tăng với tốc độ đáng báo động trên toàn cầu. Dự báo đến năm 2050, gần 50% dân số thế giới có thể mắc cận thị. Trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất.
Tại Việt Nam, tỷ lệ cận thị học đường cũng tăng nhanh trong hơn một thập kỷ qua, đặc biệt ở khu vực thành thị. Nhiều khảo sát ghi nhận tỷ lệ học sinh mắc tật khúc xạ tại các thành phố lớn dao động từ 40–60%, trong đó cận thị chiếm đa số.
Theo ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc, số trẻ đến khám vì giảm thị lực, nhìn mờ và mỏi mắt ngày càng nhiều, không ít trường hợp phát hiện cận thị khi độ đã tăng khá cao.
BSCKII Trần Văn Hà cho biết: “Trước đây cận thị thường gặp ở học sinh lớn, nhưng hiện nay nhiều trẻ lớp 1, lớp 2 đã phải đeo kính. Điều đáng lo ngại là nhiều phụ huynh chỉ phát hiện khi trẻ nhìn không rõ bảng hoặc kết quả học tập giảm sút.”
Thiết bị điện tử và thói quen nhìn gần khiến nguy cơ cận thị tăng mạnh
Các nghiên cứu nhãn khoa cho thấy cận thị liên quan chặt chẽ đến thời gian nhìn gần kéo dài và thiếu tiếp xúc ánh sáng tự nhiên.
Một phân tích trên hơn 335.000 trẻ em cho thấy mỗi giờ tăng thêm sử dụng màn hình điện tử mỗi ngày có thể làm nguy cơ cận thị tăng khoảng 21%.
Ngoài yếu tố thiết bị điện tử, nhiều nguyên nhân khác cũng góp phần thúc đẩy cận thị học đường:
✅Học tập liên tục ở khoảng cách gần
✅Đọc sách trong điều kiện thiếu ánh sáng
✅Ngồi học sai tư thế
✅Ít vận động ngoài trời
✅Thói quen sử dụng điện thoại trước giờ ngủ
✅Yếu tố di truyền
Theo các bác sĩ chuyên khoa mắt, việc mắt phải điều tiết liên tục trong thời gian dài khiến trục nhãn cầu dễ phát triển quá mức, từ đó làm tăng nguy cơ cận thị và khiến độ cận tiến triển nhanh hơn ở trẻ nhỏ.
Những dấu hiệu phụ huynh dễ bỏ qua
Cận thị ở trẻ thường tiến triển âm thầm. Nhiều trẻ không nhận ra mình nhìn mờ hoặc không chủ động chia sẻ với gia đình.
Phụ huynh cần đưa trẻ đi kiểm tra mắt nếu xuất hiện các biểu hiện:
✅Nheo mắt khi nhìn xa
✅Ngồi sát tivi hoặc cúi sát sách vở
✅Thường xuyên dụi mắt
✅Chớp mắt nhiều, chảy nước mắt
✅Than nhức đầu, mỏi mắt sau khi học
✅Kết quả học tập giảm do nhìn không rõ bảng
Theo các chuyên gia, phát hiện muộn có thể khiến độ cận tăng nhanh trong giai đoạn mắt đang phát triển.
Cận thị không chỉ là chuyện đeo kính
Nhiều phụ huynh cho rằng cận thị chỉ cần đeo kính là đủ. Tuy nhiên, các bác sĩ nhãn khoa nhấn mạnh cận thị tiến triển nặng có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều biến chứng nguy hiểm có nguy cơ mù lòa như:
✅Giảm thị lực không hồi phục (nhược thị)
✅Thoái hóa võng mạc
✅Bong võng mạc
✅Glôcôm
✅Đục thủy tinh thể sớm
Đặc biệt, trẻ cận thị càng sớm thì nguy cơ tăng độ nhanh và tiến triển thành cận thị nặng khi trưởng thành càng cao.
Hoạt động ngoài trời giúp giảm nguy cơ cận thị
Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy hoạt động ngoài trời có vai trò quan trọng trong việc làm chậm khởi phát và tiến triển cận thị ở trẻ em.
Các chuyên gia cho rằng ánh sáng tự nhiên giúp kích thích giải phóng dopamine tại võng mạc — yếu tố có tác dụng điều hòa sự phát triển chiều dài nhãn cầu.
Một số nghiên cứu ghi nhận trẻ duy trì khoảng 2 giờ hoạt động ngoài trời mỗi ngày có nguy cơ cận thị thấp hơn đáng kể so với nhóm ít vận động ngoài trời.
Làm gì để bảo vệ thị lực cho trẻ?
Các bác sĩ khuyến nghị phụ huynh cần hình thành thói quen chăm sóc mắt cho trẻ từ sớm:
✅Giới hạn thời gian sử dụng điện thoại, máy tính bảng
✅Cho mắt nghỉ sau mỗi 20–30 phút học tập hoặc nhìn màn hình
✅Đảm bảo bàn học đủ ánh sáng
✅Duy trì khoảng cách mắt – sách khoảng 30–35 cm
✅Khuyến khích trẻ vận động ngoài trời mỗi ngày
✅Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ
✅Khám mắt định kỳ ít nhất 6–12 tháng/lần
BSCKII Trần Văn Hà lưu ý: “Cha mẹ không nên đợi trẻ than nhìn mờ mới đưa đi khám. Việc kiểm tra mắt định kỳ giúp phát hiện sớm cận thị, theo dõi tốc độ tăng độ và có biện pháp kiểm soát phù hợp.”
Hiện nay, ngoài đeo kính, nhiều phương pháp kiểm soát tiến triển cận thị như atropin nồng độ thấp, kính kiểm soát cận hay Ortho-K cũng đang được áp dụng tại các cơ sở chuyên khoa mắt.
Trong bối cảnh trẻ tiếp xúc thiết bị điện tử ngày càng sớm, các chuyên gia cho rằng việc chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm cận thị đóng vai trò quan trọng để bảo vệ thị lực lâu dài cho trẻ em.
từ lớp 1 vì lạm dụng thiết bị điện tử
CVCM: BSCKII. Trần Văn Hà – Trưởng khoa Mắt bán phần sau
Không còn là vấn đề riêng của học sinh cấp 2 hay cấp 3, cận thị học đường đang xuất hiện ngày càng sớm ở trẻ em Việt Nam. Tại nhiều cơ sở nhãn khoa, số trẻ tiểu học đến khám vì nhìn mờ, mỏi mắt, giảm thị lực tăng mạnh trong những năm gần đây, đặc biệt sau giai đoạn học trực tuyến và sử dụng thiết bị điện tử kéo dài.
Các chuyên gia cảnh báo, việc trẻ tiếp xúc điện thoại, máy tính bảng quá sớm, học tập cường độ cao trong thời gian dài và thiếu hoạt động ngoài trời đang khiến cận thị trở thành một vấn đề sức khỏe đáng lo ngại.
Tỷ lệ cận thị ở trẻ em đang tăng nhanh
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cận thị đang gia tăng với tốc độ đáng báo động trên toàn cầu. Dự báo đến năm 2050, gần 50% dân số thế giới có thể mắc cận thị. Trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất.
Tại Việt Nam, tỷ lệ cận thị học đường cũng tăng nhanh trong hơn một thập kỷ qua, đặc biệt ở khu vực thành thị. Nhiều khảo sát ghi nhận tỷ lệ học sinh mắc tật khúc xạ tại các thành phố lớn dao động từ 40–60%, trong đó cận thị chiếm đa số.
Theo ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc, số trẻ đến khám vì giảm thị lực, nhìn mờ và mỏi mắt ngày càng nhiều, không ít trường hợp phát hiện cận thị khi độ đã tăng khá cao.
BSCKII Trần Văn Hà cho biết: “Trước đây cận thị thường gặp ở học sinh lớn, nhưng hiện nay nhiều trẻ lớp 1, lớp 2 đã phải đeo kính. Điều đáng lo ngại là nhiều phụ huynh chỉ phát hiện khi trẻ nhìn không rõ bảng hoặc kết quả học tập giảm sút.”
Thiết bị điện tử và thói quen nhìn gần khiến nguy cơ cận thị tăng mạnh
Các nghiên cứu nhãn khoa cho thấy cận thị liên quan chặt chẽ đến thời gian nhìn gần kéo dài và thiếu tiếp xúc ánh sáng tự nhiên.
Một phân tích trên hơn 335.000 trẻ em cho thấy mỗi giờ tăng thêm sử dụng màn hình điện tử mỗi ngày có thể làm nguy cơ cận thị tăng khoảng 21%.
Ngoài yếu tố thiết bị điện tử, nhiều nguyên nhân khác cũng góp phần thúc đẩy cận thị học đường:
✅Học tập liên tục ở khoảng cách gần
✅Đọc sách trong điều kiện thiếu ánh sáng
✅Ngồi học sai tư thế
✅Ít vận động ngoài trời
✅Thói quen sử dụng điện thoại trước giờ ngủ
✅Yếu tố di truyền
Theo các bác sĩ chuyên khoa mắt, việc mắt phải điều tiết liên tục trong thời gian dài khiến trục nhãn cầu dễ phát triển quá mức, từ đó làm tăng nguy cơ cận thị và khiến độ cận tiến triển nhanh hơn ở trẻ nhỏ.
Những dấu hiệu phụ huynh dễ bỏ qua
Cận thị ở trẻ thường tiến triển âm thầm. Nhiều trẻ không nhận ra mình nhìn mờ hoặc không chủ động chia sẻ với gia đình.
Phụ huynh cần đưa trẻ đi kiểm tra mắt nếu xuất hiện các biểu hiện:
✅Nheo mắt khi nhìn xa
✅Ngồi sát tivi hoặc cúi sát sách vở
✅Thường xuyên dụi mắt
✅Chớp mắt nhiều, chảy nước mắt
✅Than nhức đầu, mỏi mắt sau khi học
✅Kết quả học tập giảm do nhìn không rõ bảng
Theo các chuyên gia, phát hiện muộn có thể khiến độ cận tăng nhanh trong giai đoạn mắt đang phát triển.
Cận thị không chỉ là chuyện đeo kính
Nhiều phụ huynh cho rằng cận thị chỉ cần đeo kính là đủ. Tuy nhiên, các bác sĩ nhãn khoa nhấn mạnh cận thị tiến triển nặng có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều biến chứng nguy hiểm có nguy cơ mù lòa như:
✅Giảm thị lực không hồi phục (nhược thị)
✅Thoái hóa võng mạc
✅Bong võng mạc
✅Glôcôm
✅Đục thủy tinh thể sớm
Đặc biệt, trẻ cận thị càng sớm thì nguy cơ tăng độ nhanh và tiến triển thành cận thị nặng khi trưởng thành càng cao.
Hoạt động ngoài trời giúp giảm nguy cơ cận thị
Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy hoạt động ngoài trời có vai trò quan trọng trong việc làm chậm khởi phát và tiến triển cận thị ở trẻ em.
Các chuyên gia cho rằng ánh sáng tự nhiên giúp kích thích giải phóng dopamine tại võng mạc — yếu tố có tác dụng điều hòa sự phát triển chiều dài nhãn cầu.
Một số nghiên cứu ghi nhận trẻ duy trì khoảng 2 giờ hoạt động ngoài trời mỗi ngày có nguy cơ cận thị thấp hơn đáng kể so với nhóm ít vận động ngoài trời.
Làm gì để bảo vệ thị lực cho trẻ?
Các bác sĩ khuyến nghị phụ huynh cần hình thành thói quen chăm sóc mắt cho trẻ từ sớm:
✅Giới hạn thời gian sử dụng điện thoại, máy tính bảng
✅Cho mắt nghỉ sau mỗi 20–30 phút học tập hoặc nhìn màn hình
✅Đảm bảo bàn học đủ ánh sáng
✅Duy trì khoảng cách mắt – sách khoảng 30–35 cm
✅Khuyến khích trẻ vận động ngoài trời mỗi ngày
✅Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ
✅Khám mắt định kỳ ít nhất 6–12 tháng/lần
BSCKII Trần Văn Hà lưu ý: “Cha mẹ không nên đợi trẻ than nhìn mờ mới đưa đi khám. Việc kiểm tra mắt định kỳ giúp phát hiện sớm cận thị, theo dõi tốc độ tăng độ và có biện pháp kiểm soát phù hợp.”
Hiện nay, ngoài đeo kính, nhiều phương pháp kiểm soát tiến triển cận thị như atropin nồng độ thấp, kính kiểm soát cận hay Ortho-K cũng đang được áp dụng tại các cơ sở chuyên khoa mắt.
Trong bối cảnh trẻ tiếp xúc thiết bị điện tử ngày càng sớm, các chuyên gia cho rằng việc chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm cận thị đóng vai trò quan trọng để bảo vệ thị lực lâu dài cho trẻ em.
