**CVCM: ThS.BS Nguyễn Thị Sinh – Phó trưởng khoa Cơ xương khớp & Phục hồi chức năng

Đau cổ vai gáy, đau lưng, đau cột sống, đau khớp không còn là tình trạng chỉ gặp ở người lớn tuổi. Trong nhịp sống hiện đại, ngày càng nhiều người trẻ gặp các vấn đề về cơ xương khớp do ngồi lâu, ít vận động, làm việc sai tư thế và sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài. Nếu chủ quan, những cơn đau ban đầu tưởng chừng đơn giản có thể kéo dài, tái phát nhiều lần và ảnh hưởng trực tiếp đến học tập, lao động cũng như chất lượng cuộc sống.

Bệnh cơ xương khớp đang có xu hướng trẻ hóa

Trước đây, đau cột sống, đau khớp hay thoái hóa khớp thường được xem là vấn đề của người lớn tuổi, liên quan đến quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể. Tuy nhiên hiện nay, các triệu chứng đau cổ vai gáy, đau thắt lưng, đau cột sống, đau khớp gối, khớp vai, khớp cổ tay… đang xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ.

Nhóm dễ gặp tình trạng này là nhân viên văn phòng, học sinh, sinh viên, người làm việc thường xuyên với máy tính, người lái xe đường dài, người ít vận động hoặc phải duy trì một tư thế trong thời gian dài.

Điều đáng lưu ý là nhiều người trẻ thường xem đau mỏi sau một ngày làm việc, học tập là chuyện bình thường. Tuy nhiên, khi tình trạng này lặp lại thường xuyên, đó có thể là dấu hiệu cho thấy hệ cơ xương khớp đang chịu áp lực kéo dài và cần được điều chỉnh kịp thời.

Ngồi nhiều, sai tư thế làm cột sống và khớp bị quá tải

Ngồi nhiều không làm cột sống hay khớp thoái hóa ngay lập tức, nhưng việc duy trì tư thế ngồi sai trong thời gian dài có thể tạo áp lực lên cơ, dây chằng, đĩa đệm và các khớp. Khi thói quen này lặp lại mỗi ngày, nguy cơ đau mỏi, co cứng cơ, giảm linh hoạt và tổn thương cơ xương khớp sẽ tăng lên.

Một số thói quen thường gặp ở người trẻ có thể làm gia tăng tình trạng đau cột sống, đau khớp gồm:

• Ngồi liên tục nhiều giờ, ít đứng dậy vận động hoặc thay đổi tư thế.
• Cúi đầu lâu khi dùng điện thoại, làm tăng áp lực lên vùng cổ vai gáy.
• Gù lưng, ngồi lệch người, bắt chéo chân khi học tập hoặc làm việc.
• Đặt màn hình quá thấp hoặc quá cao, khiến cổ và lưng phải duy trì tư thế không phù hợp.
• Ít vận động thể lực, làm cơ lưng, cơ bụng, cơ mông yếu đi, giảm khả năng nâng đỡ cột sống.
• Thừa cân, thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài hoặc tập luyện sai cách, khiến tình trạng đau dễ nặng hơn.

Vì vậy, với người trẻ, đau cột sống và đau khớp không chỉ là vấn đề của riêng hệ xương khớp, mà còn phản ánh thói quen sinh hoạt, học tập và làm việc chưa phù hợp.

Những dấu hiệu ban đầu dễ bị bỏ qua

Ở giai đoạn đầu, các biểu hiện đau cột sống, đau khớp ở người trẻ thường không quá dữ dội. Cơn đau có thể xuất hiện sau một ngày ngồi làm việc, học tập hoặc sử dụng điện thoại, máy tính trong thời gian dài. Chính vì vậy, nhiều người dễ chủ quan, tự xoa bóp, dán cao, dùng thuốc giảm đau hoặc chờ tự khỏi.

Người trẻ cần chú ý hơn nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Đau cổ vai gáy sau khi ngồi máy tính hoặc dùng điện thoại lâu.
• Đau thắt lưng âm ỉ, đau tăng khi ngồi lâu.
• Cứng cổ, cứng lưng sau khi ngủ dậy hoặc sau thời gian dài ngồi yên.
• Tê bì tay, chân hoặc cảm giác kiến bò.
• Đau khớp gối, khớp cổ tay, khớp vai khi vận động lặp lại.
• Giảm linh hoạt khi cúi, xoay người, đứng lên hoặc ngồi xuống.

Những biểu hiện này không đồng nghĩa chắc chắn với thoái hóa khớp hay bệnh lý nặng, nhưng là tín hiệu cho thấy cơ thể đang cần được nghỉ ngơi, vận động đúng cách và theo dõi phù hợp.

Phòng bệnh từ thay đổi thói quen hằng ngày

Phòng ngừa đau cột sống, đau khớp ở người trẻ cần bắt đầu từ những điều rất gần gũi trong sinh hoạt, học tập và làm việc. Thay đổi tư thế, tăng vận động và duy trì lối sống lành mạnh có vai trò quan trọng trong bảo vệ hệ cơ xương khớp.

Người trẻ nên thực hiện các biện pháp sau:

• Không ngồi liên tục quá lâu; nên đứng dậy, đi lại hoặc giãn cơ nhẹ sau mỗi 30–60 phút.
• Ngồi đúng tư thế, giữ lưng được nâng đỡ, vai thả lỏng, hai bàn chân đặt trên sàn.
• Đặt màn hình ngang tầm mắt, tránh cúi cổ hoặc ngửa cổ trong thời gian dài.
• Hạn chế cúi đầu lâu khi dùng điện thoại, nên đưa thiết bị lên gần tầm mắt.
• Duy trì vận động đều đặn như đi bộ, bơi, yoga, giãn cơ hoặc các bài tập phù hợp với thể trạng.
• Tăng cường sức mạnh cơ lưng, cơ bụng, cơ mông để hỗ trợ cột sống tốt hơn.
• Kiểm soát cân nặng, ngủ đủ giấc, ăn uống hợp lý nhằm giảm áp lực lên hệ cơ xương khớp.

Thăm khám đúng lúc để bảo vệ sức khỏe cơ xương khớp

Đau cột sống, đau khớp ở người trẻ không nên được xem là chuyện bình thường do “ngồi nhiều rồi sẽ khỏi”. Chủ động điều chỉnh thói quen, lắng nghe cơ thể và thăm khám đúng lúc là cách quan trọng để phòng ngừa tổn thương kéo dài, bảo vệ khả năng vận động và duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài.

Khi xuất hiện tình trạng đau cổ vai gáy, đau lưng, đau cột sống, đau khớp kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và tư vấn hướng điều trị phù hợp. Tại Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc, người bệnh được thăm khám, đánh giá và điều trị các vấn đề cơ xương khớp bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa, cùng hệ thống cận lâm sàng hỗ trợ chẩn đoán, giúp phát hiện sớm các tổn thương liên quan đến cột sống, khớp, cơ, dây chằng, đĩa đệm và thần kinh.

Thăm khám sớm không chỉ giúp điều trị đúng nguyên nhân, hạn chế tình trạng tự dùng thuốc hoặc xử trí sai cách, mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe hệ vận động, giúp người bệnh duy trì sinh hoạt, học tập và lao động hiệu quả.