Không cầm trên tay một điếu thuốc nhưng vẫn phải hít khói thuốc từ người khác, nhiều người đang trở thành nạn nhân thụ động của thuốc lá ngay trong gia đình, nơi làm việc và địa điểm công cộng. Điều đáng lo ngại là không có mức độ tiếp xúc nào với khói thuốc được xem là an toàn.

Hút thuốc lá thụ động xảy ra khi người không hút thuốc hít phải khói từ đầu điếu thuốc đang cháy hoặc khói do người hút thở ra. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, khói thuốc chứa hơn 7.000 chất hóa học, trong đó ít nhất 250 chất đã được xác định là độc hại hoặc có khả năng gây ung thư. Khi đi vào cơ thể, các chất này tác động lên đường hô hấp, hệ tim mạch và nhiều cơ quan khác, làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành, đột quỵ, ung thư phổi và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. WHO khẳng định không có ngưỡng phơi nhiễm an toàn với khói thuốc thụ động, kể cả khi thời gian tiếp xúc ngắn.

Tại Việt Nam, các bệnh liên quan đến thuốc lá gây ra hơn 100.000 ca tử vong mỗi năm, trong đó khoảng 18.800 trường hợp tử vong do tiếp xúc với khói thuốc thụ động. Phía sau con số này là những người chưa từng hút thuốc nhưng thường xuyên phải sống hoặc làm việc trong môi trường có khói thuốc. Đáng chú ý, tỷ lệ phơi nhiễm tại gia đình vẫn ở mức 44,9%; tại nhà hàng, quán ăn là 67,3%; tại nơi làm việc và cơ sở y tế lần lượt là 22,4% và 22,6%. Những con số cho thấy việc hạn chế khói thuốc đã có chuyển biến sau hơn 13 năm thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, song nguy cơ vẫn hiện hữu ở nhiều không gian sinh hoạt hằng ngày.

Trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính là những nhóm dễ chịu ảnh hưởng nặng nề hơn. Trẻ thường xuyên hít khói thuốc có nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp, viêm tai giữa và xuất hiện những cơn hen nghiêm trọng hơn. Với phụ nữ mang thai, phơi nhiễm khói thuốc có liên quan đến nguy cơ sinh non, trẻ nhẹ cân và ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Ở người đang mắc bệnh tim mạch hoặc hô hấp, khói thuốc có thể làm các triệu chứng trở nên trầm trọng, cản trở quá trình điều trị và phục hồi.

Hút thuốc cạnh cửa sổ, ngoài ban công hoặc bật quạt thông gió không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ. Khói thuốc vẫn có thể lan sang khu vực lân cận; các chất độc tiếp tục bám trên tóc, quần áo, đồ dùng và bề mặt trong nhà sau khi điếu thuốc đã tắt. Biện pháp bảo vệ hiệu quả là xây dựng không gian hoàn toàn không khói thuốc, đặc biệt tại gia đình, nơi làm việc, trường học và cơ sở y tế.

Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc kêu gọi mỗi người chủ động không hút thuốc trong nhà và tại địa điểm công cộng có quy định cấm; tránh hút thuốc khi có trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc người bệnh ở bên; đồng thời động viên người thân giảm hút và tiến tới cai thuốc. Một môi trường trong lành được hình thành từ sự tự giác của người hút thuốc và sự sẵn sàng lên tiếng của cộng đồng trước nguy cơ phơi nhiễm thụ động.