*CVCM: ThS.BS. Phạm Thị Phương Linh – Trưởng khoa Huyết học lâm sàng

Vừa qua, các bác sĩ Khoa Huyết học lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc đã điều trị thành công một ca bệnh xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch (ITP) mức độ nặng, đe dọa tính mạng kèm biến chứng xuất huyết tiêu hóa. Đáng chú ý, từ mức tiểu cầu chạm đáy nguy kịch chỉ còn 1 G/L và kháng truyền tiểu cầu, người bệnh đã hồi phục ngoạn mục với chỉ số tiểu cầu tăng vọt lên 98 G/L sau khi được hội chẩn và kịp thời ứng dụng phác đồ phối hợp thuốc nhắm đích thế hệ mới.

Nhập viện trong tình trạng báo động đỏ: Tiểu cầu chạm đáy 1 G/L

Người bệnh là bà N.T.B. (72 tuổi, trú tại xã Tam Dương, tỉnh Phú Thọ), có tiền sử viêm loét dạ dày nhưng điều trị không liên tục. Khoảng 3 ngày trước khi nhập viện, bà B. nhận thấy cơ thể xuất hiện rải rác các chấm xuất huyết dưới da vùng cẳng tay, cẳng chân. Ban xuất huyết ngày càng lan rộng, phát triển thành nhiều mảng bầm tím lớn, kèm theo triệu chứng mệt mỏi và đi ngoài phân đen.

Nhận thấy bất thường, người bệnh đi khám tại tuyến y tế cơ sở và phát hiện lượng tiểu cầu giảm còn 9 G/L (chỉ số bình thường là 150 – 450 G/L). Nhận định tình trạng xuất huyết cấp tính nguy hiểm, người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc để theo dõi và điều trị.

Tại Khoa Huyết học lâm sàng – Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc, kết quả xét nghiệm huyết học khẩn cấp ghi nhận số lượng tiểu cầu chỉ còn vỏn vẹn 1 G/L – mức báo động đỏ cực kỳ nguy kịch. Tình trạng này đồng nghĩa với nguy cơ xuất huyết ồ ạt, đặc biệt là nguy cơ xuất huyết tiêu hóa dữ dội và xuất huyết não đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh bất kỳ lúc nào.

Thách thức kháng truyền tiểu cầu và phương án điều trị kịp thời

Đứng trước tình thế khẩn cấp, các bác sĩ Khoa Huyết học lâm sàng đã lập tức kích hoạt phác đồ điều trị tích cực: truyền thuốc ức chế bơm proton (PPI) liều cao đường tĩnh mạch để kiểm soát chảy máu dạ dày, sử dụng corticosteroid đường tĩnh mạch liều tấn công nhằm ức chế quá trình phá hủy tiểu cầu, đồng thời khẩn trương truyền khối tiểu cầu gạn tách (apheresis).

Tuy nhiên, thử thách lớn đặt ra khi sau 24 giờ điều trị, tình trạng xuất huyết tiêu hóa của người bệnh vẫn chưa cải thiện rõ rệt, phân vẫn đen sệt. Mặc dù đã được truyền 2 đơn vị khối tiểu cầu, kết quả xét nghiệm kiểm tra cho thấy lượng tiểu cầu chỉ nhích nhẹ lên 11 G/L. Đây là tình trạng kém đáp ứng/kháng truyền tiểu cầu – một hiện tượng thường gặp ở người bệnh xuất huyết giảm tiểu cầu tự miễn do hệ miễn dịch tạo ra tự kháng thể phá hủy nhanh chóng cả lượng tiểu cầu đưa từ ngoài vào.

Trước diễn biến phức tạp, các bác sĩ Khoa Huyết học lâm sàng đã khẩn trương hội chẩn chuyên môn, đánh giá lại toàn diện cơ chế bệnh sinh và quyết định đưa ra bước đột phá: bổ sung ngay nhóm thuốc chủ vận thụ thể thrombopoietin (TPO-RA) – Revolade (eltrombopag), phối hợp cùng corticosteroid và PPI tĩnh mạch.

Ứng dụng thuốc đích kích thích sinh tiểu cầu: Cơ chế ‘gọng kìm’ hiệu quả

Theo các bác sĩ chuyên khoa, nếu như việc truyền khối tiểu cầu chỉ là giải pháp tạm thời, ‘cầm cự’ trong thời gian ngắn và corticosteroid giúp ‘ngăn chặn sự phá hủy’ tiểu cầu từ hệ miễn dịch, thì thuốc Revolade (eltrombopag) lại đóng vai trò kích hoạt trực tiếp từ gốc rễ: gắn vào thụ thể thrombopoietin trên tế bào đầu dòng tại tủy xương, kích thích tủy xương tăng tốc sản sinh tiểu cầu tự nhiên với số lượng lớn.

Việc kết hợp đồng thời vừa ngăn chặn phá hủy, vừa kích thích sinh mới và bảo vệ niêm mạc đường tiêu hóa đã tạo nên thế ‘gọng kìm’ hoàn hảo, giúp người bệnh thoát khỏi bế tắc điều trị.

ThS.BS. Trần Thị Thanh – Khoa Huyết học lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc chia sẻ: “Những trường hợp xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch có tiểu cầu xuống dưới 10 G/L kèm biến chứng xuất huyết tiêu hóa trên nền người bệnh cao tuổi là một thử thách rất lớn. Nếu chỉ dựa vào truyền tiểu cầu đơn thuần, nguy cơ thất bại là rất cao do kháng thể sẽ nhanh chóng tiêu hủy tiểu cầu truyền vào. Việc hội chẩn nhanh, nhận định đúng tình trạng kém đáp ứng và kịp thời bổ sung nhóm thuốc kích thích tăng sinh thụ thể TPO-RA thế hệ mới đã giúp người bệnh vượt qua cơn nguy kịch một cách an toàn và ngoạn mục.”

Tiểu cầu cải thiện qua từng giai đoạn, đạt 98 G/L sau 48 giờ điều trị, tình trạng xuất huyết được kiểm soát

Sau 24 giờ điều trị, số lượng tiểu cầu của người bệnh tăng từ 1 G/L lên 11 G/L. Trước tình trạng đáp ứng còn hạn chế và xuất huyết tiêu hóa chưa được kiểm soát hoàn toàn, các bác sĩ tiếp tục phác đồ điều trị phối hợp và bổ sung thuốc chủ vận thụ thể thrombopoietin (TPO-RA). Sau 48 giờ điều trị, số lượng tiểu cầu tiếp tục tăng, đạt 98 G/L. Các chấm xuất huyết và mảng bầm tím dưới da cũng giảm rõ rệt.

Đến ngày điều trị thứ 3, tình trạng xuất huyết tiêu hóa được kiểm soát, người bệnh đi ngoài phân vàng, tinh thần tỉnh táo, thể trạng cải thiện tốt. Người bệnh tiếp tục được theo dõi sát số lượng tiểu cầu và điều chỉnh liều thuốc duy trì theo đáp ứng điều trị.

Lời khuyên từ bác sĩ chuyên khoa Huyết học lâm sàng

Thành công của ca bệnh tiếp tục khẳng định năng lực chuyên môn vững vàng, khả năng chẩn đoán nhạy bén và làm chủ các kỹ thuật, phác đồ điều trị tiên tiến các bác sĩ Khoa Huyết học lâm sàng – Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc.

Qua trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo người dân: Khi nhận thấy trên cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường như nhiều chấm đỏ xuất huyết dưới da không ngứa, các vết bầm tím tự nhiên xuất hiện dù không va chạm, chảy máu chân răng, chảy máu cam khó cầm, rong kinh, hoặc đi ngoài phân đen, … tuyệt đối không được tự ý mua thuốc điều trị tại nhà. Cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng đe dọa đến tính mạng!