Thoái hóa hoàng điểm ở người cao tuổi là bệnh lý mạn tính thường gặp, đặc biệt ở người trên 50 tuổi, và là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến mù lòa nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Hoàng điểm và vai trò của hoàng điểm

Hoàng điểm (còn gọi là điểm vàng) nằm ở trung tâm võng mạc, giữ vai trò quan trọng trong việc nhận diện hình ảnh chi tiết và phân biệt màu sắc. Khi hoàng điểm bị tổn thương, thị lực trung tâm sẽ suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động sinh hoạt hằng ngày như đọc sách, lái xe, mua sắm hay giải trí.

Thoái hóa hoàng điểm là gì?

Thoái hóa hoàng điểm (THHĐ) là bệnh lý mạn tính tiến triển theo thời gian, chủ yếu gặp ở người lớn tuổi. Bệnh làm suy giảm thị lực trung tâm, khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống.

Thoái hóa hoàng điểm ở người cao tuổi được chia thành hai thể:

• Thoái hóa hoàng điểm thể khô
• Thoái hóa hoàng điểm thể tân mạch (thể ướt)

Trong đó, thoái hóa hoàng điểm thể tân mạch thường tiến triển nhanh, mức độ tổn thương nặng nề hơn so với thể khô. Nguyên nhân là do sự tăng sinh bất thường của các mạch máu mới tại võng mạc và vùng hoàng điểm, gây rò rỉ dịch và máu, dẫn đến tổn thương thị lực nhanh chóng.

Những đối tượng có nguy cơ cao mắc thoái hóa hoàng điểm thể tân mạch

Những người có nguy cơ cao bao gồm:

• Người cao tuổi.
• Có tiền sử gia đình mắc thoái hóa hoàng điểm thể tân mạch.
• Phụ nữ.
• Người da trắng.

Bên cạnh đó, một số yếu tố nguy cơ liên quan đến lối sống có thể làm tăng khả năng mắc bệnh, bao gồm:

• Hút thuốc lá.
• Thừa cân, béo phì.
• Tăng huyết áp chưa được kiểm soát tốt.
• Tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời và tia tử ngoại mà không có biện pháp bảo vệ mắt phù hợp.

Việc chủ động điều chỉnh lối sống lành mạnh giúp làm giảm các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi. Tuy nhiên, do bệnh còn phụ thuộc vào những yếu tố không thể kiểm soát, nên phát hiện sớm và can thiệp kịp thời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc làm chậm tiến triển bệnh.

Dấu hiệu nhận biết thoái hóa hoàng điểm

Người bệnh cần lưu ý các dấu hiệu suy giảm thị lực sau:

• Nhìn mờ, giảm thị lực trung tâm.
• Hình ảnh bị méo mó, cong vênh hoặc biến dạng.
• Xuất hiện các đốm đen hoặc vùng tối ở trung tâm hình ảnh.

Khi có các dấu hiệu trên, người bệnh cần đến khám chuyên khoa Mắt càng sớm càng tốt.

Phương pháp điều trị thoái hóa hoàng điểm

1. Các phương pháp điều trị thoái hóa hoàng điểm thể ướt

Liệu pháp quang động

Nhằm phá hủy các mạch máu bất thường bằng cách phối hợp thuốc nhạy sáng và laser không sinh nhiệt.

Lưu ý sau điều trị:

• Tránh ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào mắt trong vòng 48 giờ.
• Chỉ tiếp xúc với ánh sáng trong nhà.
• Không lái xe hoặc vận hành máy móc nếu có rối loạn thị lực thoáng qua.

Tiêm thuốc kháng yếu tố tăng sinh mạch máu (kháng VEGF)

• Tiêm trực tiếp vào buồng dịch kính để ức chế sự phát triển các mạch máu bất thường.
• Đây là phương pháp điều trị chủ đạo hiện nay, có khả năng làm chậm, ngừng tiến triển bệnh và cải thiện thị lực nếu được điều trị sớm.

Điều trị bằng laser

• Sử dụng laser năng lượng cao để phá hủy tổn thương mạch máu bất thường.
• Hạn chế: có thể ảnh hưởng đến mô võng mạc lành xung quanh.

2. Điều trị thoái hóa hoàng điểm thể khô (Kiểm soát bệnh hiệu quả bằng cách điều chỉnh lối sống)

Dinh dưỡng: Tăng cường thực phẩm giàu Lutein, Zeaxanthin (rau xanh đậm), Omega-3 (cá hồi), Vitamin C, E, Kẽm.

Lối sống:

Bỏ hút thuốc lá: Yếu tố nguy cơ lớn nhất.

Tập thể dục: Thường xuyên.

Kiểm soát bệnh lý: Huyết áp, mỡ máu, tiểu đường ổn định.

Duy trì cân nặng hợp lý

Giải pháp hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày

• Tăng cường ánh sáng trong nhà.
• Sử dụng kính phóng đại khi đọc sách, may vá.
• Dùng các thiết bị hỗ trợ thị lực: đồng hồ, điện thoại có số lớn; thiết bị phát giọng nói; màn hình lớn, tăng độ tương phản.
• Ưu tiên sử dụng phương tiện giao thông công cộng; nếu lái xe cần hỏi ý kiến bác sĩ và đặc biệt thận trọng trong điều kiện ánh sáng kém hoặc thời tiết xấu.

Thoái hóa hoàng điểm thể tân mạch là bệnh lý mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát được. Việc phát hiện sớm, điều trị kịp thời, tái khám định kỳ và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ sẽ giúp làm chậm tiến triển bệnh, bảo tồn và cải thiện thị lực cho người bệnh.