*CVCM: BSCKII. Hoàng Hữu Việt – Trưởng khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc.

Sau các dịp lễ, Tết hoặc những đợt liên hoan kéo dài, số trường hợp tăng men gan, gan nhiễm mỡ có xu hướng gia tăng. Theo các bác sĩ, việc sử dụng rượu bia với tần suất dày đặc trong thời gian ngắn vẫn có thể gây tổn thương gan, ngay cả ở người trước đó chưa từng được chẩn đoán bệnh lý gan.

Gan bị ảnh hưởng như thế nào sau những bữa tiệc?

Gan là cơ quan chính chuyển hóa rượu. Khoảng 90% lượng cồn (ethanol) sau khi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa tại gan thông qua hệ enzyme alcohol dehydrogenase và aldehyde dehydrogenase. Quá trình này tạo ra acetaldehyde – một chất trung gian có độc tính cao đối với tế bào gan.

Acetaldehyde và các gốc tự do sinh ra trong quá trình chuyển hóa cồn có thể:

  • Gây tổn thương màng tế bào gan
  • Kích hoạt phản ứng viêm
  • Làm rối loạn chuyển hóa mỡ trong gan

Hậu quả có thể bao gồm:

  • Gan nhiễm mỡ do rượu (Alcoholic fatty liver) – giai đoạn sớm, có thể hồi phục nếu ngừng rượu
  • Viêm gan do rượu
  • Xơ gan nếu tình trạng lạm dụng rượu kéo dài

Điều đáng lưu ý là ở giai đoạn đầu, gan nhiễm mỡ hoặc tăng men gan thường không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi xét nghiệm kiểm tra sức khỏe.

Dấu hiệu cảnh báo tổn thương gan

Người dân cần đi khám khi xuất hiện các biểu hiện:

  • Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân
  • Chán ăn, buồn nôn
  • Đau tức vùng hạ sườn phải
  • Nước tiểu sẫm màu
  • Vàng da, vàng mắt

Các xét nghiệm thường được chỉ định gồm: men gan (AST, ALT), GGT, bilirubin, siêu âm gan và các xét nghiệm liên quan khác tùy tình trạng cụ thể.

Làm gì để gan phục hồi sau rượu bia?

Theo khuyến cáo chuyên môn, gan có khả năng tái tạo nếu tổn thương chưa tiến triển nặng và người bệnh ngừng sử dụng rượu.

1. Ngừng hoàn toàn rượu bia

Đây là biện pháp quan trọng nhất. Ở giai đoạn gan nhiễm mỡ do rượu, việc ngừng rượu hoàn toàn có thể giúp cải thiện rõ rệt tình trạng gan sau vài tuần đến vài tháng.

2. Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hợp lý

  • Tăng cường rau xanh, trái cây tươi
  • Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ
  • Ăn cá, hạn chế thịt đỏ
  • Kiểm soát tổng năng lượng đưa vào
  • Hạn chế đồ chiên rán, nhiều chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn, đường tinh luyện

Hiện chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh cho thấy một loại thực phẩm đơn lẻ nào có thể “giải độc gan”. Việc cân bằng dinh dưỡng tổng thể mới là yếu tố quan trọng.

3. Duy trì vận động thể lực

Tập luyện tối thiểu 30 phút/ngày, với cường độ vừa phải giúp cải thiện chuyển hóa, giảm tích tụ mỡ trong gan và hỗ trợ phục hồi chức năng gan.

Khi nào cần kiểm tra men gan?

Người dân nên kiểm tra chức năng gan khi:

  • Uống rượu bia thường xuyên hoặc số lượng lớn
  • Có tiền sử bệnh gan
  • Thừa cân, béo phì
  • Mắc đái tháo đường, rối loạn mỡ máu
  • Kiểm tra sức khỏe định kỳ 6–12 tháng/lần

Việc phát hiện sớm bất thường men gan giúp can thiệp kịp thời, hạn chế nguy cơ tiến triển thành viêm gan nặng hoặc xơ gan.

Thông điệp từ chuyên gia

Theo BSCKII. Hoàng Hữu Việt – Trưởng khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc, tổn thương gan do rượu thường diễn biến âm thầm trong thời gian dài. Người dân không nên chủ quan khi chưa có triệu chứng. Việc sử dụng rượu bia có kiểm soát, kết hợp kiểm tra sức khỏe định kỳ là giải pháp quan trọng để bảo vệ lá gan và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.