CVCM: BSCKII. Nguyễn Thị Hoan – Trưởng khoa Nhi

Trẻ sốt liên tục nhiều ngày luôn là nỗi lo của nhiều phụ huynh, đặc biệt trong mùa hè khi sốt xuất huyết, tay chân miệng và các bệnh truyền nhiễm có xu hướng gia tăng. Theo các bác sĩ nhi khoa, điều quan trọng không nằm ở việc trẻ sốt bao nhiêu độ hay kéo dài bao nhiêu ngày, mà là cần theo dõi sát toàn trạng, khả năng ăn uống, nhịp thở và các dấu hiệu bất thường để phát hiện sớm nguy cơ bệnh nặng. 

 Sốt là triệu chứng rất thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong thời điểm giao mùa hoặc mùa hè – khi các bệnh lý hô hấp, tay chân miệng, sốt xuất huyết và nhiều bệnh truyền nhiễm có xu hướng gia tăng.

   Thực tế, đa số trẻ sốt do nhiễm virus thông thường và có thể tự khỏi sau vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, cũng có không ít trường hợp khởi phát bằng triệu chứng sốt kéo dài rồi diễn biến nhanh sang các bệnh lý nguy hiểm như sốt xuất huyết nặng, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết, viêm não – viêm màng não…

  Theo các bác sĩ chuyên khoa Nhi, thay vì chỉ quan tâm trẻ sốt bao nhiêu độ hay sốt bao nhiêu ngày, phụ huynh cần đặc biệt chú ý đến tình trạng toàn thân, mức độ tỉnh táo, nhịp thở, khả năng ăn uống và các dấu hiệu mất nước để kịp thời đưa trẻ đi khám.

Sốt là phản ứng bảo vệ tự nhiên của cơ thể

   Sốt xảy ra khi cơ thể phản ứng với virus, vi khuẩn hoặc tình trạng viêm nhiễm. Đây là cơ chế giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn để chống lại tác nhân gây bệnh.

   Ở trẻ em, phần lớn các trường hợp sốt cấp tính là do nhiễm virus đường hô hấp và có thể tự cải thiện sau 2–5 ngày.

BSCKII Nguyễn Thị Hoan – Trưởng khoa Nhi cho biết: “Không phải mọi trường hợp sốt kéo dài đều nguy hiểm. Có những trẻ sốt 3–5 ngày do virus nhưng vẫn tỉnh táo, ăn uống được và hồi phục tốt. Điều quan trọng là phải đánh giá tình trạng toàn thân của trẻ thay vì chỉ nhìn vào nhiệt độ.”

Không phải cứ sốt 2 – 3 ngày là nguy hiểm

   Nhiều phụ huynh lo lắng khi trẻ sốt liên tục 2 – 3 ngày và nghĩ rằng đây là dấu hiệu bệnh nặng. Tuy nhiên, với các bệnh do virus thông thường, sốt trong vài ngày là diễnbiến hay gặp.

 Điều cần quan tâm là trẻ có kèm theo các dấu hiệu bất thường như:

– Li bì, khó đánh thức

– Thở nhanh, khó thở

– Co giật

– Bỏ bú, bỏ ăn, nôn nhiều

– Tiêu chảy nhiều, dấu hiệu mất nước

– Ban xuất huyết hoặc chảy máu bất thường

   Đặc biệt trong mùa hè, các bệnh như sốt xuất huyết, tay chân miệng nặng, viêm phổi, viêm não – viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn nặng có thể khởi phát chỉ bằng sốt và diễn biến nhanh nếu không phát hiện kịp thời.

Trẻ càng nhỏ tuổi, nguy cơ biến chứng càng cao

   Việc đánh giá sốt cần dựa theo độ tuổi của trẻ, vì trẻ nhỏ có nguy cơ nhiễm trùng nặng cao hơn và biểu hiện bệnh thường không rõ ràng.

📌Trẻ dưới 3 tháng tuổi

   Nếu trẻ sốt từ 38°C trở lên, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám, kể cả khi trẻ vẫn bú và chưa có biểu hiện bất thường rõ rệt.

Đây là nhóm tuổi có nguy cơ cao bị nhiễm trùng nặng, nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não tiến triển nhanh.

📌Trẻ từ 3 đến 36 tháng tuổi

  Phần lớn sốt ở nhóm tuổi này do virus. Tuy nhiên, cần theo dõi sát các yếu tố:

– Mức độ tỉnh táo

– Khả năng ăn uống, bú mẹ, nôn

– Nhịp thở và dấu hiệu khó thở

– Tình trạng tiểu tiện

– Dấu hiệu mất nước

📌Trẻ lớn hơn

  Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, còn chơi, uống được nước, tiểu bình thường và đáp ứng tốt với thuốc hạ sốt thì thường có thể tiếp tục theo dõi tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay hoặc nhập viện

Phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

– Sốt cao liên tục, đáp ứng kém với thuốc hạ sốt

–  Trẻ li bì, lơ mơ, khó đánh thức

– Co giật khi sốt

– Khó thở, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, tím môi

– Bỏ bú, bỏ ăn, nôn nhiều hoặc không uống được

– Tiêu chảy nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước

– Xuất hiện ban xuất huyết hoặc chảy máu bất thường

– Đau đầu nhiều, nôn vọt, cứng cổ, rối loạn tri giác

Hạ sốt cho trẻ thế nào mới đúng?

Các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không nên quá lo lắng khi thấy trẻ sốt, nhưng cần hạ sốt đúng cách và an toàn.

✅Dùng thuốc đúng liều theo cân nặng

Paracetamol là thuốc hạ sốt thường được ưu tiên sử dụng cho trẻ em.

– Liều: 10–15 mg/kg/lần

– Nhắc lại sau mỗi 4–6 giờ nếu còn sốt

– Không dùng quá 4 lần/24 giờ (hoặc không vượt quá liều tối đa theo hướng dẫn)

⚠️Phụ huynh không nên:

– Tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt

– Cho trẻ uống thuốc quá gần thời gian quy định

– Dùng aspirin cho trẻ em (nguy cơ hội chứng Reye)

✅Chườm ấm đúng cách: Có thể lau bằng nước ấm tại các vị trí: Trán, nách, bẹn…. Đặc biệt, không dùng nước lạnh hoặc cồn để lau cho trẻ vì có thể gây co mạch, khiến trẻ run lạnh và làm sốt tăng cao hơn.

✅Cho trẻ mặc thoáng: Nên mặc quần áo mỏng, thoáng mát; tránh ủ kín hoặc đắp nhiều chăn khiến cơ thể khó thoát nhiệt.

✅Bổ sung đủ nước: Cho trẻ uống nhiều nước hơn bình thường, tăng cường bú mẹ ở trẻ nhỏ. Có thể bổ sung oresol pha đúng tỷ lệ nếu trẻ sốt cao, nôn hoặc tiêu chảy

Theo dõi toàn trạng quan trọng hơn chỉ số nhiệt độ

Khi chăm sóc trẻ sốt tại nhà, phụ huynh cần đặc biệt theo dõi 4 yếu tố quan trọng:

✅ Trẻ có tỉnh táo không?

✅ Trẻ có uống/bú được không?

✅ Trẻ có khó thở không?

✅ Trẻ có tiểu bình thường không?

   Nếu các dấu hiệu này ổn định, đa số trường hợp có thể tiếp tục theo dõi tại nhà và tái khám theo hướng dẫn.

   BSCKII Nguyễn Thị Hoan lưu ý: “Cha mẹ cần bình tĩnh theo dõi diễn tiến bệnh của trẻ. Không tự ý dùng kháng sinh hoặc truyền dịch tại nhà. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu nặng và đưa trẻ đi khám kịp thời sẽ giúp hạn chế biến chứng nguy hiểm.”

Không chủ quan nhưng cũng không quá hoang mang

  Sốt là triệu chứng rất thường gặp ở trẻ nhỏ và đa số trường hợp có thể hồi phục tốt nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, phụ huynh không nên chủ quan, đặc biệt với trẻ dưới 3 tháng tuổi hoặc trẻ có bệnh nền.

Các bác sĩ khuyến cáo cha mẹ cần theo dõi sát toàn trạng của trẻ, đưa trẻ đi khám đúng thời điểm và dùng thuốc đúng hướng dẫn. Không nên cố hạ sốt bằng mọi giá; điều quan trọng hơn là giúp trẻ dễ chịu, uống được nước và phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.