*CVCM: ThS.BS. Khổng Trọng Nghĩa – Khoa Mắt bán phần sau
Lần đầu tiên, Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc triển khai khám sàng lọc và điều trị bệnh võng mạc ở trẻ sinh non (Retinopathy of Prematurity – ROP), đánh dấu bước tiến quan trọng trong chăm sóc chuyên sâu cho trẻ sơ sinh ngay tại tuyến tỉnh. Việc làm chủ kỹ thuật giúp nhiều gia đình không còn phải chuyển trẻ lên tuyến Trung ương, giảm áp lực đi lại, chi phí và đặc biệt rút ngắn “thời gian vàng” can thiệp nhằm bảo tồn thị lực.
Bệnh lý âm thầm nhưng có thể gây mù lòa vĩnh viễn
Võng mạc là lớp thần kinh nằm ở đáy mắt, có chức năng tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu lên não. Ở trẻ sinh non, hệ thống mạch máu nuôi võng mạc chưa phát triển hoàn chỉnh. Sau sinh, đặc biệt ở những trẻ có cân nặng thấp, sinh trước 32 tuần tuổi thai, phải thở oxy kéo dài hoặc mắc bệnh lý nặng kèm theo, các mạch máu bất thường có thể tăng sinh quá mức, dẫn tới xuất huyết, xơ hóa, co kéo và bong võng mạc.
Điều đáng nói, giai đoạn đầu của bệnh hầu như không có biểu hiện bên ngoài. Trẻ vẫn bú, ngủ bình thường, mắt không đỏ, không chảy ghèn, không có dấu hiệu bất thường dễ nhận biết. Nếu không được khám sàng lọc đúng thời điểm, bệnh có thể tiến triển âm thầm và để lại hậu quả suy giảm thị lực nặng, thậm chí mù lòa không hồi phục.
Theo khuyến cáo chuyên môn, trẻ sinh non dưới 37 tuần tuổi thai, đặc biệt dưới 32 tuần hoặc có cân nặng khi sinh dưới 1.800g cần được khám đáy mắt lần đầu khi đạt 3–4 tuần tuổi (hoặc theo chỉ định của bác sĩ sơ sinh). Sau đó, trẻ cần được theo dõi định kỳ tùy theo mức độ tổn thương võng mạc.
Làm chủ kỹ thuật chuyên sâu ngay tại địa phương
Để triển khai kỹ thuật này, bệnh viện đã chuẩn bị đồng bộ về nhân lực và trang thiết bị chuyên dụng phục vụ khám, theo dõi và điều trị bệnh lý võng mạc trẻ sinh non. Quy trình được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa mắt phối hợp chặt chẽ với bác sĩ nhi – sơ sinh, đảm bảo an toàn tối đa cho trẻ trong suốt quá trình khám và can thiệp.
Trẻ được nhỏ thuốc giãn đồng tử, khám đáy mắt bằng thiết bị chuyên dụng để đánh giá tình trạng phát triển mạch máu võng mạc. Tùy từng giai đoạn bệnh, bác sĩ có thể chỉ định:
- Theo dõi sát và tái khám định kỳ
- Điều trị laser quang đông vùng võng mạc thiếu máu
- Tiêm thuốc kháng tăng sinh mạch máu (anti-VEGF) trong các trường hợp có chỉ định
Việc điều trị đúng thời điểm giúp ngăn chặn bệnh tiến triển đến bong võng mạc – biến chứng nặng nề nhất của ROP. Nhiều bằng chứng chuyên môn cho thấy, nếu được phát hiện và can thiệp sớm, khả năng bảo tồn thị lực cho trẻ đạt tỷ lệ cao.
Mở rộng cơ hội giữ gìn “ánh sáng đầu đời”
Trước đây, các trường hợp nghi ngờ bệnh lý võng mạc trẻ sinh non tại địa phương thường phải chuyển lên tuyến Trung ương để được chẩn đoán và điều trị. Việc di chuyển xa trong khi trẻ còn non yếu tiềm ẩn nhiều nguy cơ, đồng thời tạo áp lực tâm lý và kinh tế cho gia đình.
Việc triển khai thành công kỹ thuật tại bệnh viện không chỉ nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ bác sĩ mà còn góp phần giảm tải cho tuyến trên, đồng thời giúp trẻ được can thiệp kịp thời hơn trong “thời điểm vàng”.
Đây cũng là bước tiến phù hợp với định hướng phát triển kỹ thuật chuyên sâu tại tuyến tỉnh, từng bước nâng cao chất lượng chăm sóc toàn diện cho trẻ sơ sinh – đặc biệt là nhóm trẻ sinh non, nhẹ cân, có nguy cơ cao.
Khuyến cáo dành cho phụ huynh
Các bác sĩ khuyến cáo, phụ huynh có con sinh non, nhẹ cân hoặc từng điều trị hồi sức sơ sinh cần tuân thủ nghiêm túc lịch khám sàng lọc võng mạc theo hẹn. Không nên chờ đến khi trẻ có biểu hiện bất thường về mắt mới đi khám, bởi khi đó bệnh có thể đã ở giai đoạn muộn.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và cơ sở y tế trong theo dõi, tái khám đúng lịch là yếu tố then chốt giúp bảo vệ thị lực cho trẻ ngay từ những ngày đầu đời.
Việc triển khai khám và điều trị bệnh võng mạc trẻ sinh non tại Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc không chỉ mang ý nghĩa về mặt chuyên môn mà còn thể hiện quyết tâm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, hướng tới mục tiêu phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và bảo tồn tối đa thị lực cho thế hệ tương lai.
