Trước thực trạng kháng kháng sinh đang trở thành thách thức lớn đối với công tác khám, chữa bệnh, Tuần lễ Nâng cao nhận thức về kháng thuốc toàn cầu năm 2026 (từ ngày 18 đến 24/11) với chủ đề “Một sức khỏe, một hành động: Ngăn chặn kháng thuốc ngay hôm nay” tiếp tục nhấn mạnh sự cần thiết của việc sử dụng kháng sinh hợp lý, tăng cường phối hợp chuyên môn và nâng cao ý thức tuân thủ điều trị. Đây là những yếu tố quan trọng góp phần hạn chế tình trạng kháng thuốc, nâng cao hiệu quả điều trị và bảo đảm an toàn cho người bệnh.

Kháng kháng sinh – Thách thức đối với hiệu quả điều trị

Kháng sinh là một trong những thành tựu quan trọng của y học hiện đại, có vai trò thiết yếu trong điều trị các bệnh nhiễm khuẩn, góp phần cứu sống nhiều người bệnh và hỗ trợ triển khai các kỹ thuật điều trị chuyên sâu. Tuy nhiên, hiệu quả của những loại thuốc này đang bị đe dọa bởi tình trạng kháng kháng sinh ngày càng gia tăng.

Kháng kháng sinh xảy ra khi vi khuẩn phát triển khả năng chống lại tác dụng của thuốc, khiến những loại kháng sinh từng có hiệu quả không còn đáp ứng như mong muốn. Khi đó, quá trình điều trị trở nên khó khăn hơn, người bệnh có thể phải nằm viện kéo dài, sử dụng những loại thuốc thay thế, gia tăng chi phí và đối mặt với nguy cơ biến chứng nghiêm trọng, thậm chí tử vong.

Đặc biệt, đối với người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, người suy giảm miễn dịch hoặc đang điều trị các bệnh lý nặng, tình trạng nhiễm khuẩn do vi khuẩn kháng thuốc có thể khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp, ảnh hưởng lớn đến khả năng hồi phục.

Một trong những nguyên nhân quan trọng thúc đẩy tình trạng kháng thuốc là việc sử dụng kháng sinh không hợp lý. Trên thực tế, không ít người vẫn có thói quen tự ý mua kháng sinh khi bị ho, sốt, cảm cúm; sử dụng thuốc theo kinh nghiệm, dùng lại đơn thuốc cũ hoặc tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm.

Cần hiểu rằng, kháng sinh chỉ có tác dụng đối với các bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn, không có hiệu quả trong điều trị những bệnh do virus như cảm lạnh hay cúm thông thường. Việc sử dụng kháng sinh khi không cần thiết không giúp bệnh nhanh khỏi mà còn có thể gây tác dụng không mong muốn và góp phần làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc.

Đáng lo ngại, kháng thuốc không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị của một người bệnh mà còn có thể tạo điều kiện cho các chủng vi khuẩn kháng thuốc lan rộng, trở thành thách thức đối với hệ thống y tế và sức khỏe cộng đồng.

Sử dụng kháng sinh hợp lý – Chìa khóa bảo vệ hiệu quả điều trị

Trong thực hành khám, chữa bệnh, sử dụng kháng sinh hợp lý là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả điều trị, hạn chế tác dụng không mong muốn và giảm nguy cơ hình thành, lan rộng tình trạng kháng thuốc.

Việc chỉ định kháng sinh cần được bác sĩ cân nhắc trên cơ sở đánh giá tình trạng lâm sàng, mức độ nhiễm khuẩn, đặc điểm của người bệnh và các kết quả xét nghiệm cần thiết. Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ lựa chọn loại kháng sinh, liều dùng, đường dùng và thời gian điều trị phù hợp, đồng thời theo dõi đáp ứng để điều chỉnh khi cần thiết.

Đặc biệt, xét nghiệm vi sinh và kháng sinh đồ giữ vai trò quan trọng trong hỗ trợ chẩn đoán và điều trị các bệnh nhiễm khuẩn. Thông qua việc xác định tác nhân gây bệnh và đánh giá mức độ nhạy cảm của vi khuẩn với các loại kháng sinh, bác sĩ có thêm cơ sở để lựa chọn hoặc điều chỉnh phác đồ điều trị phù hợp.

Đối với những trường hợp nhiễm khuẩn nặng, kéo dài, tái phát hoặc nghi ngờ vi khuẩn kháng thuốc, việc khai thác hiệu quả kết quả xét nghiệm vi sinh có ý nghĩa thiết thực, giúp hạn chế sử dụng kháng sinh không cần thiết hoặc không phù hợp.

Bên cạnh đó, hoạt động dược lâm sàng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý. Dược sĩ phối hợp với bác sĩ trong rà soát đơn thuốc, tư vấn liều dùng, đường dùng, thời gian điều trị, đánh giá nguy cơ tương tác thuốc và theo dõi các vấn đề liên quan đến sử dụng kháng sinh.

Sự phối hợp giữa bác sĩ điều trị, chuyên ngành vi sinh và dược lâm sàng góp phần nâng cao chất lượng điều trị, đồng thời thể hiện trách nhiệm của cơ sở y tế trong việc sử dụng và bảo vệ hiệu lực của thuốc kháng sinh.

Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc chú trọng sử dụng kháng sinh an toàn, hiệu quả

Tại Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc, việc sử dụng kháng sinh hợp lý là một trong những nội dung quan trọng nhằm nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và bảo đảm an toàn cho người bệnh.

Trong quá trình điều trị, các bác sĩ không chỉ đánh giá triệu chứng lâm sàng mà còn kết hợp các kết quả cận lâm sàng cần thiết để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Đối với những trường hợp có chỉ định, xét nghiệm vi sinh và kháng sinh đồ cung cấp thông tin hỗ trợ xác định tác nhân gây bệnh, đánh giá mức độ nhạy cảm của vi khuẩn và lựa chọn kháng sinh phù hợp với tình trạng người bệnh.

Cùng với đó, sự phối hợp giữa các khoa lâm sàng, Khoa Vi sinh và Khoa Dược góp phần hỗ trợ quá trình sử dụng kháng sinh từ lựa chọn thuốc, theo dõi đáp ứng đến điều chỉnh phác đồ khi cần thiết.

Hoạt động dược lâm sàng cũng góp phần tăng cường giám sát sử dụng thuốc, tư vấn và hỗ trợ bác sĩ trong việc bảo đảm hiệu quả, an toàn của điều trị, nhất là ở những người bệnh có nhiều bệnh lý phối hợp, phải sử dụng nhiều loại thuốc hoặc có nguy cơ gặp các tác dụng không mong muốn.

Việc kết hợp đánh giá lâm sàng, ứng dụng xét nghiệm và tăng cường phối hợp chuyên môn không chỉ giúp nâng cao hiệu quả điều trị mà còn góp phần hạn chế sử dụng kháng sinh không cần thiết, giảm nguy cơ kháng thuốc và bảo vệ người bệnh trước những hậu quả của nhiễm khuẩn khó điều trị.

Đây cũng là hướng tiếp cận quan trọng trong quá trình nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc, hướng tới sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và phát huy hiệu quả của các phương pháp điều trị hiện đại.

Ngăn chặn kháng thuốc bắt đầu từ việc sử dụng kháng sinh có trách nhiệm

Để hạn chế tình trạng kháng thuốc, bên cạnh những nỗ lực của đội ngũ nhân viên y tế, sự hiểu biết và tuân thủ điều trị của người bệnh giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc khuyến cáo người dân:

• Không tự ý mua và sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, đặc biệt không sử dụng kháng sinh để điều trị các bệnh do virus như cảm lạnh, cúm thông thường.
• Tuân thủ đúng đơn thuốc và hướng dẫn điều trị, sử dụng kháng sinh đúng liều lượng, thời điểm và thời gian theo chỉ định; không tự ý ngừng, tăng liều hoặc thay đổi loại thuốc.
• Không sử dụng lại kháng sinh còn thừa, không dùng đơn thuốc cũ hoặc chia sẻ thuốc cho người khác, kể cả khi có những biểu hiện bệnh tương tự.
• Chủ động thăm khám khi có dấu hiệu nhiễm khuẩn, không tự chẩn đoán và điều trị kéo dài tại nhà.
• Trao đổi với bác sĩ, dược sĩ khi có thắc mắc về việc sử dụng thuốc hoặc xuất hiện những biểu hiện bất thường trong quá trình điều trị.

Mỗi đơn thuốc được kê đúng chỉ định, mỗi phác đồ điều trị được tuân thủ và mỗi quyết định không tự ý sử dụng kháng sinh đều góp phần hạn chế nguy cơ kháng thuốc.

Kháng kháng sinh là thách thức chung của ngành y tế và toàn xã hội. Để bảo vệ hiệu quả điều trị, cần có sự chung tay của cơ sở y tế, đội ngũ bác sĩ, dược sĩ và mỗi người dân trong việc sử dụng kháng sinh một cách khoa học, an toàn và có trách nhiệm.

Hưởng ứng thông điệp “Một sức khỏe, một hành động: Ngăn chặn kháng thuốc ngay hôm nay”, Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc kêu gọi mỗi người hãy bắt đầu từ những hành động thiết thực: không tự ý sử dụng kháng sinh, tuân thủ hướng dẫn điều trị và chủ động nâng cao nhận thức về kháng thuốc.

Sử dụng kháng sinh đúng không chỉ bảo vệ sức khỏe của mỗi người bệnh, mà còn góp phần gìn giữ hiệu quả điều trị cho cộng đồng và các thế hệ mai sau.