hằng ngày
Cố vấn chuyên môn: BSCKII. Nguyễn Thị Hoan – Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Phúc.
Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, có khả năng lây lan nhanh trong gia đình, trường học và cộng đồng. Dù nhiều trường hợp diễn biến nhẹ, bệnh vẫn có thể gây biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Vì vậy, hình thành những thói quen vệ sinh đúng cách mỗi ngày là biện pháp quan trọng giúp các bậc phụ huynh chủ động bảo vệ sức khỏe của trẻ.
Số ca mắc tăng cao, cần chủ động phòng bệnh cho trẻ
Theo thông tin từ Bộ Y tế, trong 8 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc tay chân miệng, tăng hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Trẻ dưới 5 tuổi là nhóm mắc bệnh chủ yếu, chiếm 87,3% số ca được ghi nhận. Bệnh lưu hành quanh năm, thường có xu hướng gia tăng vào khoảng tháng 9–10, khi trẻ trở lại trường học và tăng cường tiếp xúc trong môi trường tập thể.
Tác nhân gây bệnh có thể lây truyền qua đường tiêu hóa, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch từ các nốt phỏng hoặc qua bàn tay, đồ vật và bề mặt nhiễm vi rút. Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ đang học tại nhà trẻ, trường mầm non, có nguy cơ lây nhiễm cao do thường xuyên tiếp xúc gần và chưa hình thành đầy đủ thói quen vệ sinh cá nhân.
Trước tình hình đó, phòng bệnh cần bắt đầu từ những việc đơn giản, được thực hiện thường xuyên tại gia đình và trường học.
Những thói quen hằng ngày giúp phòng bệnh tay chân miệng
1. Rửa tay bằng xà phòng đúng thời điểm
Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi nước chảy là biện pháp quan trọng, hiệu quả hàng đầu:
– Đối với trẻ: Hướng dẫn và duy trì thói quen rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi vui chơi/tiếp xúc đồ chơi dùng chung và ngay khi vừa về nhà.
– Đối với người lớn/người chăm sóc: Rửa tay sạch sẽ trước khi chế biến thức ăn, trước khi cho trẻ ăn/bú, sau khi vệ sinh, thay tã cho trẻ hoặc tiếp xúc với chất thải
2. Thực hiện ăn chín, uống sạch và sử dụng dụng cụ ăn uống riêng
– Đảm bảo thức ăn cho trẻ được nấu chín, nước uống sôi
– Rửa sạch và tiệt trùng dụng cụ chế biến, bát, thìa, cốc sau mỗi lần sửa dụng
– Không để trẻ dùng chung cốc, thìa, bát, bình nước hoặc các vật dụng cá nhân
– Không cho trẻ ăn bốc khi tay chưa được vệ sinh sạch sẽ.
3. Vệ sinh đồ chơi và môi trường sống thường xuyên
– Làm sạch và khử khuẩn định kỳ đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các dung dịch sát khuẩn thông thường (như Cloramin B hoặc nước Javel).
– Giữ không gian sống, phòng học của trẻ luôn khô ráo, thông thoáng, thu gom và xử lý rác thải đúng quy định.
– Tuyệt đối không để trẻ ngậm đồ chơi hoặc đưa các vật dụng chưa vệ sinh vào miệng.
4. Hạn chế tiếp xúc với nguồn lây
– Tránh cho trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc hoặc nghi ngờ mắc bệnh.
– Khi phát hiện trẻ có triệu chứng nghi ngờ (sốt, loét miệng, nổi phỏng nước ở tay, chân, mông, gối), cần chủ động cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác và đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, phân độ điều trị.
– Trường hợp trẻ xác định mắc bệnh, cần tuân thủ hướng dẫn cách ly từ 7 – 10 ngày kể từ khi khởi bệnh và chỉ cho trẻ trở lại lớp khi có sự đồng ý/đánh giá an toàn từ y tế
5. Theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm những dấu hiệu cảnh báo biến chứng nặng:
Khi trẻ mắc Tay chân miệng, ngoài các triệu chứng điển hình (loét miệng, phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối), cha mẹ cần đặc biệt lưu ý theo dõi để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo chuyển độ nặng (độ 2a trở lên) để đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất:
– Giật mình chới với: Đây là dấu hiệu quan trọng nhất báo hiệu biến chứng thần kinh sớm (đặc biệt lưu ý nếu giật mình ≥ 2 lần/30 phút hoặc giật mình xuất hiện ngay lúc bác sĩ khám).
– Sốt cao khó hạ: Sốt trên 39°C hoặc sốt kéo dài trên 48 giờ, không đáp ứng tốt với thuốc hạ sốt thông thường (Paracetamol/Ibuprofen).
– Nôn ói nhiều, lờ đờ, quấy khóc vô cớ, khó ngủ hoặc ngủ gà.
– Đi yếu, run tay chân, loạng choạng, thở nhanh, thở bất thường hoặc da nổi vân tím, mồ hôi lạnh….
Chủ động phòng bệnh từ gia đình đến trường học
Phòng bệnh tay chân miệng cần sự phối hợp thường xuyên giữa gia đình và nhà trường. Mỗi bậc phụ huynh nên duy trì những thói quen vệ sinh đơn giản, hướng dẫn trẻ rửa tay đúng cách, giữ sạch đồ dùng cá nhân và chủ động theo dõi sức khỏe. Nhà trường cần bảo đảm vệ sinh lớp học, đồ chơi, dụng cụ sinh hoạt và kịp thời thông báo khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi mắc bệnh.
Thực hiện tốt nguyên tắc “3 sạch” – ăn sạch, ở sạch, bàn tay sạch – kết hợp phát hiện sớm và xử trí kịp thời là những việc thiết thực giúp giảm nguy cơ lây lan tay chân miệng, bảo vệ sức khỏe trẻ nhỏ.
